Batxilergoa mailako Musika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Romantizismoa (1820-1900)

Romantizismoa 1820 eta 1900 artean garatu zen, jatorria Alemanian zuela. Sormen artistikoak, idazleek eta orkestrariek musikan eragin handia izan zuten. Musikari askoren bizitzan maitasun atsekabetuak, leku urrunetara egindako bidaiak eta literaturaren eragina agertzen ziren. Errealitatetik ihes egiten saiatzen ziren. Herri kulturan eta folklorean interes handia zegoen. Sentimenduak eta naturarekiko maitasuna islatu nahi ziren, inspirazioak gidatuta.

Musika Erromantikoaren Adibideak

Beethoven: 6. Sinfonia Pastorala, 4. Mugimendua ("Ekaitza")

Ekaitz bortitza irudikatzen da, horretarako musika-baliabideak erabiliz: trumoi-akordeak, haize-boladak eta euria, ekaitzaren haserrea eta intentsitatea adierazteko. Musika programatikoa...

Kantariak elkartzeko, animatzeko, eta ikuskizun eta estetika berriak erakustea balio zuen mugimendua izan zen (1965an sortu).

INDUSTRIALIZAZIOA: XIX. mendean klase social berria sortu (langileria) eta indartu egin zen, Karl Marxen teorien ondorioz. Industrializazioaren eta burgesiaren eragina erabatekoa.

ERROMANTIZISMOAREN EZAUGARRIAK:

NAZIONALISMOA:

LITERATURA ERROMANTIKOA:

Klasizismoko Musikaren Ezaugarriak

• Musika alaia, ederra eta distiratsua.
• Doinuaren simetria, oreka eta erregulartasuna bilatzen ditu.
• Kontraste handirik gabeko musika da (Barrokoarekin alderatuta); erritmo aldaketak leunak dira.
• Doinua da nagusi, simetria bilatuz.
• Hasiera eta amaiera egonkorrak eta argiak dira; erdiko zatietan tentsioa handitzen da.
• Klabezina baztertu eta pianoak garrantzi handia hartu zuen.
• Operak berrikuntza handiak izan zituen: libretoan oinarritzea, koruaren rol dramatikoagoa, oberturaren garrantzia...
• Orkestrak hazkunde nabarmena izan zuen: hari-instrumentuak ugaritu eta tronpa eta klarinetea gehitu ziren.
• Hizkuntza tonala erabiltzen da, tonuen hierarkia nabarmenduz.
• Betegarri harmonikoa erabiltzen da.
• Alberti baxua erabiltzen da:

1. Unitatea: Bertsolaritza

Txirrita (1860-1936)

1. Nekazaria sortzez, langile soila ogibidez.
2. Eskolatu gabea.
3. Maisutzarik gabe ikasia; bertsolari herrikoia eta berezkoa.
4. Euskara aberatsa, erdarakadekin, baina oso bizia.
5. Herri-herriko jende arruntaren pentsamoldearen ispilu.
6. Umore jatorra eta ugaria; edonor astintzen du eta hitz mingarriak ere erabiltzen ditu. Satirako joera.
7. Gai zabalak hartzen ditu.
8. Musika arrunta.
9. Usadiozko eskolaren eredu.

Basarri (1913-1999)

1. Nekazaria sortzez, umetan kaletartua, kazetaria ogibidez.
2. Eskolatua.
3. Maisuei atxikia: Otaño eta Kepa Enbeita izan zituen ereduak.
4. Euskara aberatsa, garbia, txukuna eta bizia.
5. Pentsabide zehatza, gizon jantziaren argudioak.
6. Serio antzean azaltzen da gehienetan: gizabidez eta errespetuz. Dramatikoagoa.
7. Eguneroko