Batxilergoa mailako Musika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Euskarazko Hitz eta Esamoldeen Zerrenda

Hemen bildu dira euskara batuko hainbat hitz, sinonimo eta haien esanahia:

• Galtzera: Desagertzera
• Ehorzketan: Lapurketan
• Biluzi: Larru gorritan
• Gatazkarik: Borrokarik
• Agian: Beharbada
• Gertaera: Jasoera
• Geldotan: Moteletan
• Hantua: Harroa / Erranditsua
• Arineketan: Korrikaladan
• Hedatzen: Zabaltzen
• Zerraldoan: Hilik
• Aldendu: Urrutiratu
• Gainerako: Beste / Gainontzeko
• Bart: Atzo gauean
• Hozkirri: Hotzikara
• Mendre: Haulak / Ziztrin
• Ordez: Beharrean
• Doi-Doi: Nekez
• Kazetak: Egunkari
• Errainuek: Izpiek
• Umotzen: Ondu / Heldu
• Begira: So / Beha
• Halaber: Era berean
• Suntsitzen: Txikitu
• Zulako: Zu bezalako
• Adats: Ilajea
• Izkiriatzen: Idatzi
• Islatzen: Erreflejatzen
• Ailegatzen: Iritsi
• Moduan: Eran / Anztera
• Sakelean: Patrikan
• Laztantzera: Xerak egin
• Arrastoak:

Bitarteak eta Aldakariak

Bitarteak guztiz aldatzen dira aldakariak erabiltzen ditugunean. Aldakari horrek bitartea handitzen duenean, bi aukera daude: beheko nota beherantz eramatea bemola erabiliz, edo goiko nota gorantz eramatea sostenido batekin. Bitarteak txikitzea ere posible da.

Tonalitatea

Bi tonalitate mota daude: tonalitate maiorra eta tonalitate minorra.

• Tonalitate maiorrean, lehenengo eta hirugarren graduen artean hirudun maiorra dago.
• Tonalitate minorrean, lehenengo eta hirugarren graduen artean hirudun minorra dago.

Tonalitate maior bakarra dago, baina hiru tonalitate minor daude.

Eskala

Eskala bat da nola antolatzen diren soinuak gorantz edo beherantz, soinu batetik abiatuta. Eskala mota ugari daude, baina garrantzitsuena eskala diatonikoa...

Ingalaterra: Henry Purcell

Henry Purcellen musikak atzerriko eraginak zituen; hori apaindura ugarietan eta alaitasunean ikusten da. Bere opera-lanen artean, Dido eta Eneas da garrantzitsuena. Purcellek gailurrera eraman zuen Ingalaterrako ohiko forma bat: Anthem-a. Anthema Ingalaterrako eliza-liturgiako musika da. Latinez edo ingelesez kantatzen zen; hasieran polifonikoa izan zen, baina azkenean Barrokoaren bertikaltasuna hartu zuen.

Alemania: Georg Friedrich Handel

Handelen ezaugarri nagusiak:

• Koruetako musikaren egile handia izan zen.
• Maisutasun itzelez landu zuen Barrokoaren kontrastea (indarra, tinbrea, abiadura).
• Beraren kontrapuntuak garrantzi txikiagoa zeukan, eta horrexek bereizten zuen Bachen estilotik.
• Handelen musika irekia eta gortekoa

MUSIKA-TRESNAK ETA HAENEN HISTORIA

GANBARA-KORUA: Koru txikiagoa da, eta gehienez 20 ahots ditu.

MENDEBALDEKO MUSIKA-TRESNAK: BILAKAERA

AINTZINAROA

ERDI AROA

ERRENAZIMENTUA

Euskal kantari eta olerkariak — bizitzak eta istorioak

Etxahun (Barkoxe, 1786–1864)

Bizitza laburra

Etxahun (Barkoxe, 1786–1864).

Gurasoek eta anaia-arrebek ez zuten asko maite. 20 urterekin, etxeko langile batekin hasi eta haurdun utzi zuen. Gurasoek enteratu eta harreman hori ezagutu ostean berak etxeko alba batekin ezkondu zen; 6 seme-alaba izan zituen. Bere emaztea beste batekin harrapatu zuen; berak akabatzea nahi zuen. Gau batean nahastu eta ezezagun bat hil zuen. Kartzelatu zuten eta ihes egin zuen, baina berriz harrapatu zuten. Kartzelatik ateratzean soilik bizi izan zen, etxerik eta dirurik gabe.

Artista ibilbidea eta azken urteak

Urteak pasata, kantari eta bertsopaper batzuk eginez, ezkontzetan edo horrelako ospakizunetan aritu zen....

Txirula Sopraninorako Kontzertua

Egilea: A. Vivaldi.
Estiloa: Barrokoa.
Generoa: Orkestra eta bakarlaria (txirula), bakarlari kontzertua.

3 mugimenduz osatuta dago (azkarra, geldoa, azkarra). Bi plano arteko kontrastea: bakarlaria eta orkestra. Baxu jarraitua: musika-tresna melodiko eta harmoniko batek egiten du. Bakarlariak adornoak egiten ditu. Erritmoa oso markatua. Harmonia tonala.

Orfeo

Egilea: Gluck.
Estiloa: Klasizismoa.
Generoa: Opera serioa (dantza zatia).
Gaia: Mitologikoa.

Akzio-baleta, mimoan oinarritua, argudioa du, espresioak garrantzi handia du, pertsonaiak izpirituak dira. Dantza-egitura: A (dantzari guztiak aldi berean dantzatzen), B (bakarlaria), A.

Kuarteto Txantxa

Egilea: Haydn.
Garaia: Klasizismoa.
Generoa: Ganbera-musika (bi bibolin,...

Ahozko Inprobisazioaren Ezaugarriak

Bertsolaritza ez da munduko ahozko inprobisazio molde bakarra, aspaldi euskaldunok uste genuen bezala. Munduan ugari dira ahozko inprobisazio moldeak; batzuk, bertsolaritza bezala, a capella, ahots hutsez, isurtzen dira; beste batzuk musikaz lagunduta. Hala ere, mundu osoko ahozko inprobisazio adierazpenek ezaugarri komunak dituzte:

• Unen-uneko zuzeneko sorkuntzak dira.
• Entzulearen parte-hartzea beharrezkoa da.
• Inprobisatzailearen eta entzulearen arteko harremana edo feed-back-a gertatzen da.

Inprobisatzaileen Sorkuntza Prozesua

Inprobisatzaileek teknika bertsua erabiltzen dute beren sorkuntza prozesuan. Hauek dira pausoak:

1. Inprobisatzaileak, gogora datozkion argudioen artean, egokiena aukeratzen du eta azkenerako

DIES IRAE

Testuingurua: Erdi Aroa. Gregorianoa: VIII. mendea. Musika: Anonimoa. Testua: Tomas de Celano. Sekuentzia erritmatua: Tropo mota bat da. Hildakoen otoitzarako erabiltzen zen. Gero requiem mezan sartu zen. Ezaugarriak: Monofonikoa. Ez neurtua: Letraren azentuazioak markatzen du. Doinu silabikoa, salto gutxi. A capella. Latinez: elizako hizkintza ofiziala. Modala: Protus autentikoa, I modua, Dorikoa. Forma zehatza (errimarekin): AABBCC testuak markatzen du. Idazketa: adiastematikoa eta karratua.

AY SANTA MARIA

Testuingurua: Erdi Aroa. XIII. mendea. Cantiga: monodia profanoa. Ama Birjiari eskainitako kantak dira. Alfondo X. jakintsuaren izenean eginak daude. Ezaugarriak: Trobalarien estiloa jarraitzen du. Galaikoportuges hinkintza (erromantzea)...