Batxilergoa mailako Lan heziketa eta orientazioa ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Estatuko Eskola Kontseiluaren Helburuak

Estatuko Eskola Kontseiluaren helburua hezkuntzarako eskubidea bermatzea da, irakaskuntzaren programazio orokor baten bidez, ukitutako sektoreen parte-hartzearekin eta aholkularitzarekin.

Oharra: Goiko esaldiaren zati bat baino ez da zuzena, sektore guztien parte-hartzea murriztu egin delako LOMCEren ondoren (2013).

Euskadiko Eskola Kontseiluaren Eskumenak

Euskadiko Eskola Kontseiluak honako eskumen hauek ditu, besteak beste:

Ikastetxearen jarduera orokorra gainbegiratzea, administrazio eta irakaskuntza alderdiei dagokienez.

Ikastetxearen Urteko Planari Dagozkionak

Eduki hauetatik, zein ez dagokio ikastetxearen urteko planari?

Zerbitzu osagarriak.

Hezkuntza-Proiektua

Erantzun hauetatik, zein da zuzena?

Ikastetxearen...

Estatu Batuak Munduko Potentzia

Politika

Eragin handia dute nazioarteko erakundeetan (NBE). Munduko eskualde guztietako politikan pisu handia dute eta edozein tokiko gatazketan parte hartzen dute.

Arlo Militarra

Munduko armadarik boteretsuena dute eta teknologia aurreratuena.

Ekonomia

Estatu Batuek munduko ondasunen %20 baino gehiago ekoizten dute. Multinazionalek, hala nola Google, Apple, General Electric, Amazon, Microsoft, Facebook edo Exxon-Mobil, munduko ekoizpenaren eta merkataritzaren zati handiena kontrolatzen dute.

Kultura

Anglo-saxoiarra mundu mailako kulturarik ezagunena da. Zineak eta telebistak eragin handia dute, adibidez, Gabon Zuriak, Super Bowl edo Halloween. Ingelesa nazioarteko hizkuntza nagusia da, 400 milioi pertsonentzat lehen...

1. Bestelako Klase Gizarte baten Sorrera

1.1 Gizarte Harreman Berriak

Industria Iraultza hedatzen den heinean, gizarte-harreman berriak agertzen dira. Antzinako Erregimenean desberdintasunak legeetan oinarrituta (estamentuak) bazeuden, orain ekonomian oinarrituko dira (aberatsak eta ez hain aberatsak). Klase gizartea da. Bi klase nagusi daude:

• Burgesia: Jabetza eta ekoizpenaren kontrola daukate; lurrak, eraikinak, meatokiak, garraioak... Botere handia zuten: botere politikoaz gain, soldatak eta lan baldintzak erabakitzeko ahalmena daukate.
• Langile eta Proletargoa: Soldatapeko langileak dira. Orokorrean, pobreak eta burgesiak erabakitako baldintzetan bizi dira.

Klase gatazka bi taldeen arteko talka da. Askatasun eta berdintasun politikoaz gain, berdintasun...

Atzean utzitako zuri beltzezko mundu hura guregana hurbiltzen da berriro ere. Lortutako aurrerapen ia guztiak natura kaltetzen dute eta horrekin batera, zuek ere galtzaile ateratzen zaretelakoan nago. Baliteke azkenean irtenbiderik gabe geratzea eta berriro dena hasieratik konpondu behar izatea.

Landa honen erdian egonda nire inguruak jasandako aldaketez konturatzen naiz. Jada ez dira lehengo kolore berdeak bereizten eta nire enborra bustitzen zituzten malkoak gutxitan agertzen dira. Nire alboko lagunak, pixkanaka desagertzen doaz, erditik moztuta agertzen baitira egunik egunez. Hortaz, zuek eragindako efektu bat nabarmendu dezakegu; deforestazioa, non enborren barruan daukagun CO2-a atmosferan barneratzen den. Denborarekin, konturatu naiz,...

Industria Iraultzari esker, ekonomia mugatutik eta merkantilistatik ekonomia liberalera pasatu zen. Haren funtzionamendua liberalismo ekonomikoko teorietan oinarritzen da, eta aldaketa sakonak ekarri zituen gizartean eta ekonomian.

Liberalismo Ekonomikoaren Ezaugarriak

Liberalismo ekonomikoak hiru printzipio nagusi zituen:

• Jabetza pribatua, askea eta mugarik gabea.
• Enpresa askea, eskulanaren kontratazio askea eta ekoizpen-sistemaren erregulazio askea, estatuaren esku-hartzerik gabe.
• Merkatu askea, etekinak eta eskaintzaren eta eskariaren legeak soilik erregulatua, hau da, merkatuak berak (librekanbismoa).

Oinarri Teorikoak eta Pentsalari Nagusiak

Liberalismo klasikoaren teoriko nagusia Adam Smith izan zen. Haren lan nagusia, Nazioen aberastasunaren

Nekazaritza Iraultzaren Aldaketak

Ze aldaketak eragin zituen nekazaritza iraultzak? Lurraren jabetzan, baita berrikuntza teknikoak ere.

Lurraren Jabetzaren Aldaketak

Jabetzaren sistema juridikoa aldatu zen. Ordura arte, bi sistema nagusi erabili ziren lurrak ustiatzeko:

• Lursail irekiak
• Herri lurrak

Sistema kolektiboak ziren biak ala biak, baina beste sistema batzuek baino produktibitate urriagoa ematen zuten. Lurrak hesituta lana indibidualizatzea eta ekoizpena handitzea bilatzen zuten.

• Baliabiderik gabeko jabe txikiek eta lursail oso txikien jabeek nekazari aberatsei saldu behar izan zizkieten lurrak.
• Jornalari pobreek herri lurretan bazkatu ohi zuten azienda ordura arte, eta, herri lurrak desagertzearen ondorioz, beste bizibide bat bilatu behar izan

Pentsamendu Soziala eta Langile Antolaketa

Ideologia nagusiak: liberalismoa, nazionalismoa eta sozialismoa. Sozialismoa berdintasun soziala eta senidetasun unibertsala lortzeko asmoarekin sortu zen.

Doktrina Sozialak

Antzinako Erregimenean, eskulangileak gremiotan biltzen ziren eta beren kexak matxinaden bidez adierazten zituzten. Industrializazioak eta iraultza liberalek aurrera egin ahala, langileen egoerarekiko kezka agertu zen.

Feudalismoa hautsi zenean, jendea aldaketa horien eragin nabarmenaz konturatu zen: injustizia sozialaz eta pobreziaz.

Sozialismo Utopikoa

Garai hartan, ametsezko konponbideak irudikatzen zituzten egoera horri aurre egiteko. Haien proposamenak ekintza filantropikoetan edo karitatezko ekintzen defentsan oinarritzen ziren....

Gipuzkoako industrializazio-prozesuak ez zuen alderdi askotan Bizkaikoaren antz handirik izan. Lurralde honen industrializazio-prozesua azkartu zuten faktoreen artean ditugu kokalekua eta komunikabide bikainak, manufakturaren arloan zuen tradizioa, merkatuen existentzia, eskulan egokia eta beharreko kapitalen egokiera.

Kapitala eta Inbertsioak

Kapitalak jatorri anitza izan zuen, baina Bizkaiko kasuan ez bezala, ez zen oro har inbertitzaile handien eskuetatik iritsi. Atzerriko kapitala bazen ere, Espainiakoa ere bai, bizkaitarra neurri batean, baina baita herrialdekoa ere, hainbat giza taldetatik sortua: merkatariak ziren gehienak, baina baziren era berean landa-eremuen jabeak, indianoak edo lanbide liberaletako kapitalistak. Gipuzkoako industria...

Gizarte Segurantzaren Historia Espainian

1900: Lehen Gizarte Asegurua

Lan Istripuen Legearekin lehen Gizarte Asegurua sortu zen.

1908: Aseguruen Institutu Nazionala

Aseguruen Institutu Nazionala agertu zen, Gizarte Segurantzako lehen sistema.

Gizarte Segurantzako Lege Orokorra (2015)

Gizarte Segurantzari buruzko arau nagusia Gizarte Segurantzako Lege Orokorra da, 2015ean aldatua izan zena.

Konstituzioa (41. Artikulua)

Konstituzioak, bere 41. artikuluan, Gizarte Segurantza edukitzeko eskubidea jasotzen du:

Botere publikoek herritar guztiontzat Gizarte Segurantzako araubide publikoari eutsiko diote; sistema horrek gizarte laguntza eta prestazio nahitaezkoak bermatuko ditu beharrizan egoeratan, eta, batez ere, langabezia kasuetan.

Gizarte Segurantzako Erakunde

Proletarioak

Proletarioak: Bizitzeko bere lanerako indarra besterik ez duena, langilea. Proletarioen klasea, antagoniko daukan klase burgesa definitzen duenaren ukazio absolutuaz definitzen da.

Ekoizpen Indarrak

Ekoizpen indarrak: Bi faktoreren konbinazioa dira: lan indarrarena alde batetik eta gizakiek lan egiteko dituzten bitartekoena bestetik. Ekoizpen indarrak dira historian hasten eta mugiarazten dutenak, eta horrek eragiten ditu une bakoitzeko ekoizpeneko gizarte harremanak. Ekoizpen indar batzuek eta une historiko bakoitzari dagozkion ekoizpen harremanek osatzen dute garai horietako ekoizpen modua edo egitura ekonomikoa.

Krisialdiak

Krisialdiak: Ekoizpen sistema kapitalistak, lehiakortasunaren ondorioz, etekinen beharrezko joeraren legea...