Lehen hezkuntza mailako Kirola eta gorputz hezkuntza ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Lepoko eta Enborreko Giharrak

• Esternokleidomastoideoa: Lepauztaiaren erdialdean hasi eta mastoide apofisian bukatzen da. Funtzioak: flexioa, albo-flexioa eta lepoaren errotazioa.
• Trapezioa: D12-tik (toraxaren 12. ornotik) eta okzipitaletik, arantza eskapularrera eta akromioraino doa. Funtzioak: errotazioa, adukzioa eta eskapularen elebazioa.
• Lepoko gihar luzea: C3 ornotik D3 ornora doa. Funtzioak: lepoaren flexioa eta errotazioa.
• Zuzen abdominala: Sinfisi pubikotik 5-7 saihets-kartilagoetara eta xifoide apofisira doa. Funtzioak: enborraren flexioa eta albo-flexioa.
• Serrato handia: Lehenengo 9 saihetsetatik eskapularen erdialdera doa. Funtzioa: saihetsak igotzea (inspirazioa).
• Serrato txikia: D11, D12, L1 eta L2 ornoetatik 9, 10, 11 eta 12. saihetsetara

Dopin Eragile Nagusiak

Dopin eragile nagusiak: Hainbat mota badaude ere, nik honako hauek azalduko ditut:

• Estimuluak: Kirol-errendimendua hobetzeko balio dute. Kafeina, esate baterako, estimulu mota bat da.
• Testosterona: Masa muskularra eta indarra areagotzen ditu, eta pilulen bidez hartzen da denbora luze batez.
• Beta-blokeatzailea: Kirola egiten dugun bitartean, gu lasaitzen laguntzeko balio dute.
• Estupefaziente-aringarria: Mina arintzeko eta lasaitzeko balio du. Adibidez, kirola egin ondoren lesio bat badugu, bertan jartzen dugun izotza dopin mota horietan sartzen da.
• Diuretikoak: Pisua galtzen eta debekatutako substantziak ez hartzen laguntzen dute.
• Anabolizanteak eta Esteroideak: Ehunen hazkundea sustatzen duten substantziak dira. Gizonezko sexu

Odoljarioak

Odoljarioa gorputzaren edozein aldetatik irteten den odol-isuria da.

Kaltetuaren sintomak

• Azalaren zurbiltasuna.
• Pultsu azkarra (takikardia) eta ahula.
• Hipotentsioa.
• Izerdi eta azal hotzak.
• Arnas azkarra (takipnea).
• Egarria.
• Zorabioa.

Odoljarioen sailkapena

Odoljarioak irteeraren arabera honelakoak izan daitezke:

Kanpoko odoljarioak

Odola kanpora irteten da ikus daitekeen zauri batetik (hemorragia externa).

Barneko odoljarioak

Odola organismoaren barrunberen batean geratzen da (hemorragia interna), eta kanpotik ez da ikusten. Sintomei erreparatu behar diegu: zurbiltasuna, pultsu azkarra, arnas azkarra eta azalekoa.

Kanporatutako odoljarioak

Zulo naturaletatik irteten da:

• Belarria
• Sudurra
• Ahoa
• Uzkia
• Bagina

Odoljarioa zein hoditatik datorren kontuan hartuta:...