DBH mailako Ingelesa ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

1. Industria Iraultza

Ekoizpen-prozesuetan makinak erabiltzearen ondorioz sortu ziren aldaketa ekonomiko eta sozialak. Britainia Handian hasi zen, XVIII. mendearen bukaeran.

2. Hazkunde demografikoa

Jaiotza-tasa altua zen bitartean, heriotza-tasak behera egin zuen. Arrazoiak: izurriteak desagertzea, elikadura eta higienea hobetzea, eta osasungintzako aurrerapenak.

3. Ekoizpena XVIII. mendera arte

Lantegi txikietan ekoizten zen tresna sinpleekin, artisau bakoitzak produktu osoa fabrikatuz. XVIII. mendearen erdialdetik aurrera, fabrikak sortu ziren eta Watt-en lurrun-makina aplikatu zen. Horren ondorioz, lanaren banaketa etorri zen, produktibitatea handituz eta produktuen prezioa merketuz.

4. Produkzio-sektore nagusiak

Ehungintza eta industria siderurgikoa....

Krisi Ekonomikoen Ondorio Sozioekonomikoak

Ondorio Sozioekonomikoak

Bizimodua asko pobretu zen; langileek dirua, lana eta aurrezkiak galdu zituzten. Gainera, soldatak asko jaitsi ziren, jende askok lan bila oso soldata txikiak onartu zituelako. Krisiaren ondoriorik txarrena langabezia handitzea izan zen. Lanik gabe zeuden asko ongintzako jantokietara joaten ziren zerbait jateko, eta baita aterpetxeetara ere, lo egiteko. Eskale gehiago ibili ziren kaleetan.

Politika Deflazionista

Estatuak hartutako zenbait neurri murriztailek osatzen dute:

• Gastu publikoak murriztu edo ezereztu.
• Zeharkako zergak handitu (tabakoa, alkohola, erregaiak...).
• Inportazioak murriztu eta esportazioak ugaritu, ordainketa balantza orekatzeko.
• Soldatak izoztu edo murriztu, produkzio

1917ko Otsaileko Iraultza: Tsarraren Erorikoa

Nikolas II.a tronutik kendu eta errepublika ezarri zuten. Gobernu liberal eta burgesak erreformak egingo zituela agindu zuen (lurrak banatzea, besteak beste), baina horien moteltasunak eta Lehen Mundu Gerran jarraitzeko erabakiak gobernua erorarazi zuten.

Ekonomia Politika Berria (NEP)

1921etik aurrera sortu zen, osagai komunistak eta kapitalistak bateratuz. Ekonomia suspertu egin zen.

NEParen Neurri Nagusiak

• Nekazariei ustiapen zati bat merkatu librean saltzen utzi zitzaien.
• Bankuen eta industria handien nazionalizazioari eutsi zitzaion.

Ondorioak

Errusiako ekonomia apurka-apurka berreskuratzen hasi zen, eta ekoizpenak eta herritarren bizi-baldintzak hobetu ziren.

"Zorioneko" Hogei Hamarkada (AEB)

Industriaren...

Industria Iraultzako Gizartearen Antolaketa

Industria Iraultzan gizartearen antolaketa guztiz aldatu zen. Gizarte industriala klasetan antolatzen zen, hau da, aberastasunaren arabera mailakatzen ziren. Horri klase-gizartea deitzen zaio. Hiru talde bereizten ziren:

• Goi-klasea: Burgesak eta nobleak.
• Klase ertaina: Merkatari txikiak, medikuak, abokatuak...
• Beheko klasea: Nekazariak eta langileria.

Burgesia: Boterearen Jabeak

Gizarte industrialeko goi-klasean kokatzen dira. Industria-jabeak, bankariak, merkatari handiak eta goi-funtzionarioak (diplomatikoak) dira. Botere ekonomikoa eta politikoa dute. Beraien bizimodua erosoa da; auzo onetan eta etxe handi eta dotoreetan bizi dira. Landa-etxea ere izaten dute oporrak pasatzeko, eta aisialdian kirola...

ºGlobalizazio munduko ekonomien arteko mendekotasuna eta integrazio prozesua: ekonomiko, soziokulturala eta politikoa.

Poesia Soziala (1940-1975)

Poesia sozialak diktaduraren garaiko egoera politikoa eta soziala salatu nahi zituen. Ezaugarri nagusiak hauek dira:

• Langileen eta baserritarren bizi-baldintza gogorrak eta soldata baxuak.
• Euskaldunen marjinazioa.
• Benetako informazioa emateko nahia.
• Agintarien moralaren eza eta gerraren oroimena.
• Etsipena eta hizkera sinplea, langileengana iristeko.

"Nire aitaren etxea defendituko dut" (Gabriel Aresti)

Arestiren poesian hainbat gai jorratzen dira:

• Euskaldunen marjinazioa eta kapitalaren gorakada.
• Nekazarien egoera larria eta bizi-kostuaren igoera.
• Agintarien ustelkeriaren kritika.
• Hiztegi erraza eta aditz sinpleak erabiltzen ditu, mezua argi helarazteko.

Surrealismoa (1975etik aurrera)

Garai honetan gizakiaren kezka existentzialak...

1. Bigarren Industria Iraultza eta Ondorioak

1.1 Bigarren Industria Iraultza

Ikerketa zientifikoak industriara aplikatu ziren:

• Garraioak (petrolioa)
• Telegrafia sareak (telefonoa)
• Produktu berriak (beira...) (ekoizpen sektore berriak)
• Taylorismoa (lana + kapitala)

1.2 Merkataritza Azkundea

• Nazioarteko merkataritza x7 (garraiobide berriak: trena)
• Barne merkataritza (soldatak igo eta kontsumismoa sortu)

1.3 Demografiaren Hazkundea eta Migrazioa

• Elikagai hobeak + medikuntza hobetu = Europako biztanleria hazi (1850 = 275M / 1914 = 460M)
• Enplegua ez handitu = emigrazioa asko handitu (AEB, Kanada, Siberia...)

3. Inperialismoa

3.1 Inperialismoaren Zergatiak

Industrian potentziak garapen oso handia izan zuten, beraz, munduatik zehar zabaltzen hasi ziren: 3 arrazoi

• Politika

10. TESTUA

Sarrera. Testu hau publikoa da, argitaratua izan baitzen, eta era berean literarioa da, idazle baten eleberriko zati bat delako, V. Blasco Ibáñez idazle valentziarrarena, alegia. Egilea meategietako meatzari eta langileen bizimodua nolakoa zen orokorrean kontatzen du. Hau da, errealitatea du oinarri nobelak, eta horretarako, meatzari anonimoak dira nagusi testua idazterakoan. Vicentek pertsona arrunten bizimoduak deskribatu zituen: hirikoa, landa-eremukoa eta baita gerran egon zirenak ere, haien esperientzia hain zuzen.

Esan beharra dago valentziar honek kezka sozialak zituela, eta arrazoi honengatik testuan gizarte edukia da nagusi. Argitaratzen zituen lanetan beti garai hartako gai sozialak azaltzen zituen, eta testu hau horren...

Autarkiaren Ondorioak (1939-1959)

Autarkiak, hau da, ekonomiaren norberaren baliabideetan oinarritzeak, ondorio nabarmenak izan zituen Espainian:

• Europako merkatua oztopatu zen, baliabideak urriak ziren eta boteredunek soilik zituzten onurak.
• Bizi-maila eta errenta per capita jaitsi ziren.
• Gosetea eta elikagai-urritasuna nagusitu ziren, eta merkatu beltzak gora egin zuen, ustelkeria areagotuz.
• Oinarrizko produktuen hornikuntza minimoa zen.
• Nekazaritza atzeratuta zegoen eta industriak lehengaien eta teknologiaren hornikuntza oztopatuta zeukan.
• Inflazioa eta merkataritza-defizita handitu ziren.

1973ko Krisia

Prezioen eta langabeziaren igoerak, atzerriarekiko independentzia elektrikoaren faltak eta esportazioen nahiz turismoaren jaitsierak eragin handia...

Garapen Teknologikoa

Makinek gizakien lana hobeto egiten zutenez, azkenean gizakia ordezkatu zuten. Garapen teknologikoak asmakizun berriak ekarri zituen bata bestearen atzetik. Konturatu ziren makinek gizakiek baino lan gehiago egiten zutela, eta hobeto gainera. Horrela, produkzioa izugarri handitu zen.

Lan Antolaketa Berriak

Lan antolaketa berriekin produkzioa handitu egin zen. Lehenengo, etxeko sistema sortu zen. Horrekin, erregeek lantegiak bultzatu zituzten, eta, ondorioz, lantegiak sortu ziren. Lantegiek kostuak murrizten zituzten eta lana hobeto antolatzen zuten. Lehen aldaketa nagusia lantegiaren sorrera izan zen. Lantegia makinak eta langileak, kopuru handitan eta leku fisiko berean, biltzen dituen egoitza da. Honi esker, postuak murriztea...