Oposizioak mailako Hizkuntza eta literatura ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Euskal Aditzak: Alokutiboa eta Potentziala

1. Aditz Alokutiboak (Aukeratu forma egokia)

Ariketa hauek euskalkietako aditz alokutiboen formak lantzeko dira:

1. Ni gaur etxetik etorri: nok / non
2. Gu gaur zineman egon: gaittuk / gaittun
3. Haiek mendira joan: dittuk / dittun
4. Nik liburua irakurri: juat / junat
5. Hark liburua irakurri: jok / jon
6. Haiek liburua irakurri: juek / jone
7. Hari erlojua ahaztu: jakok / jakon
8. Haiei erlojua ahaztu: jakuek / jakone
9. Hark niri dirua eman: jostak / jostan
10. Hark hari dirua eman: jotsak / jotsan

2. Aditz Potentziala (Aukeratu forma egokia)

Aukeratu aditz potentzialaren forma zuzena (orainaldia, hipotetikoa edo iragana):

1. Mikel eta Marta: daitezke / litezke / zitezkeen
2. Ez dut uste: dakioke / lekioke / zekiokeen
3. Aurtengo udan: dakioke / lekioke

Euskarazko Hitz Baliokideak eta Sinonimoak

Hona hemen euskarazko hitz batzuen baliokideak eta sinonimoak, zure hiztegia aberasteko eta adierazkortasuna hobetzeko. Zerrenda honek hitz arruntagoak eta haien alternatiba gutxiago erabiliak biltzen ditu, testuinguru desberdinetan erabilgarriak izan daitezkeenak.

Partetik

aldetik

Alde

ospa

Heltzen

iristen

Atera

sarbidea

Esparru

eremu

Zaintzen

jagoten

Zehar

barna

Biluziak

erantziak

Bilakatzen

bihurtzen

Inork

norbaitek

Baieztapen

xedapen

Laztan

maite

Gorrotoak

aihergoak

Baretzen

naretzen

Garunean

burmuinean

Ordutik

harrezkero

Ahultzen

makaltzen

Berakatza

baratxuria

Eraso

kalte

Lasai

patxadaz

Iraunaldi

epe

Lanez

egitekoez

Pertzepzioa

hautematea

Kontuan

gogoan

Kaioek

antxetek

Suma

usma

Balentria

egitandi

Noblea

sotila

Lilura

xarma

Kokots

bidar

Bolada

sasoi

Koitadu

gizagaixo

Pasatzen

igarotzen

Zikinera

lohira

Kumixka

heiagona

Erdeinuak

arbuioak

Egin

jan

Delinkuente

gaizkile

Bereizten

desberdintzen

Keinua

imintzioa

Berezitasunak

ezaugarriak

Metxero

pizgailu

Bila

eske

Antzeman

sumatu

Kanpaiak

ezkilak

Gernu

pixa

Lenei

narrei

Gorpuaren

hilotzaren

Ortziko

ozarrarteko

Egundo

behin

Aitzol (1896-1936)

Jose Ariztimuño, "Aitzol": Apaiz tolosarra zen; gerrak bere asmoak zapuztu zituen eta faxistek fusilatu zuten.

Obra nagusiak

Euskaltzaleek elkartea sortu eta buru izendatu zuten. Yakintza aldizkaria sortu zuen. Olerkari asko Aitzolen hatsari esker bihurtu ziren idazle. Sinbolismo lirikotik epikara igaro zen, herritarrek hobeto ulertzeko; izan ere, bere ustez, herriari hitz egin behar zaio.

Xabier Lizardi (1896-1933)

Zarautzen jaio zen eta Tolosako enpresa batean egin zuen lan. Gaixotasun batek goiz eraman zuen.

Obra nagusiak

• 1930-1932 arteko olerkiak biltzen dituen Bihotz-begietan liburua argitaratu zuen.
• Umezurtz-olerkiak (1934): Hil ondoren argitaratua.
• Urte berean, prosazko lanen bilduma den Itz lauz argitaratu zen.

Ezaugarri nagusiak

Lizardiren...

Pert:irene:37 urte.Erizaina 4 urte kartzelan etako exkidea.Margarita:kartzelan egomdako lguna.60 urte kartzelan 17 urte eroa egon.Antonia:kartzelako emakune bat norbait hil zuen.Andoni:irenek gutun bat bidaltzen dio vaite a la mierda idazten.Enrique:bartzelonan ikusitako mutila pospoloa bota ziona kolaboratzaile bar da gorbataduna gorria.Emakume lodia bere ondoan dago eserita. Nuril lodia.Mehatxatzen diona berarekin lan egiteko.1ametsa:protgonista erakunde armatuan egondakoaren bizipenak, protagonista komando batean dago eta bilerak egiten dituzte iparraldeko etxe batean beraien ekintzak prestatzeko.Bidaia hartan larrea yeti irene dira.

Bernardo atxaga:joseba irazu garmendia,asteasun jaio zen 1951ko uztsilaren 27 an.Ekonomia zientzietan lizentxiatu

Dramatikaren bideak Euskal Herrian

Dramatikaren bideei dagokienez, Iparraldean betidanik jakin dugu antzerki-tradizioa izan dela. Hegoaldean, ordea, herri-antzerkiaren erakusgarri idatzirik ez da gorde.

Antzerkigintzari dagokionez, bi autore nagusi daude: P.I. Barrutia (herri-antzerkigintza) eta X.M. Munibe (Ilustrazioak sortutako giroan).

Pedro Inazio Barrutia (1682-1759)

Aramaion jaio zen 1682. urtean, eta Arrasateko eskribau izan zen hil bitartean, 1759an Arrasaten bertan.

"Gabonetako ikuskizuna" eta haren garrantzia

Lan bakarra ezagutzen dugu: "Gabonetako ikuskizuna". Gabriel Arestik aztertu eta literatura-balio handiko lantzat hartu zuen.

Erlijio-antzerkia da; testua batez ere euskaraz idatzita dago, baina izenburua gaztelaniaz ageri da. Kritikoek...

Eguneroko prentsaren historia

Imprimategiaren aurretik

Transmisioak:

• Ahoz ahoa (koplariak eta informazio saltzaileak).
• Idatziak (annales, avvisi eta acta diurna oholtxoak).

Gaiak eta helburua

• Gaiak: informazio soziala eta militarrak.
• Helburua: herritarrak informatu.

Imprimategiaren sorrera

• Noiz: XV. mendean.
• Nork: Gutenbergek.
• Ekarpenak: informazio eta kulturaren hedapena; orriak azkarrago kopiatzea; irakurtzen ikastea.

Imprimategiaren ondoren (egunkarien aurrekariak)

• Noiz: XVIII. mendean.
• Gaiak: politikoak, ekonomikoak, gizarte ekintzak.
• Helburua: herritarrak informatzea.
• Zabalkunderako eragozpenak: irakurle kopuru urria eta prezio altuak.

Lehen egunkariak

• Noiz: XVIII. mendean.
• Gaiak: politikoak, ekonomikoak, gizarte ekintzak.
• Helburua: herritarrak informatu.

Donostiako Kulturgunea eta Hegoaldeko Lore Jokoak: Jose Manterola

Garrantzitsua izan zen Euskal Herriko Iparraldean Anton Abadiak hasitako kultur mugimenduari Hegoaldean eman zitzaion susperraldia. Artean, euskalduna zen hiri bat, Donostia, eta donostiar bat, Jose Manterola, izan ziren literaturarekin zerikusi handiagoa eduki zuen mugimenduaren sorleku eta gune.

1876. urtean, Bigarren Gerra Karlistaren bukaerarekin batera, euskaldunei Foruak kendu zitzaizkien, eta herri-kontzientzia inoiz baino minduago gelditu zen. Euskal Herriak, bere nortasunak irautekotan, berebiziko ahaleginak egin behar zituela erabaki zuen. Ahalegin hauek euskaldunen ezaugarri bereizgarrienak bultzatzen eta indartzean gauzatu ziren, hizkuntza batik bat, eta Donostia bihurtu...