Batxilergoa mailako Greziera ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Ortegaren Perspektibismoa

Ortegak perspektibismoa garatzen du errealitatearen eta egiaren ezagutzaren teoria gisa. Bere oinarrizko printzipioa da ez dagoela errealitateari buruzko ikuspuntu absolutu bat, baizik eta hainbat perspektiba osagarri. Perspektibismoa idealismoaren eta errealismoaren artean kokatzen da, hau da, benetako errealitatea ez da ni pentsalaria, ezta gauzak ere; baizik eta subjektu pentsalariaren eta gauzen arteko bizikidetza eta elkarrekiko eragina dago. Perspektibismoaren arabera, benetako ezagutza, egia eta errealitatea hainbat perspektiba edo ikuspuntutatik eskaintzen dira. Ez dago errealitateari buruzko ikuspuntu absolutu bat, baizik eta perspektiba aniztasun bat, bat ez datozenak, baina osagarriak direnak, bakoitza, subjektu...

Ortegaren planteamenduak hiru arotan garatzen dira: Aro objektibista, Aro perspektibista eta Aro arraziobitalista.

Objektibismoa eta Gizarte Ikuspegia

Objektibismoa Ortegaren Lehen Aroan

Haren ustez, Espainia Europatik urruntzen duten joerak literatura egiteko zaletasuna eta eztabaida antzuetan aritzea dira. Ortegaren aburuz, espainiarren atzerapen sozial, politiko, tekniko eta kulturala gainditzeko, ezinbestekoa da jarrera intelektualak Espainian errotzea.

Ortegarentzat, Neokantiarren mezua «gauzetara beraietara jotzea» da. Zalantzarik gabe, lehen aro horretan, adimen-eredu bat proposatu nahi du bere garaiko Espainiako zientzia-zereginari eskaintzeko, gabezia larriak ikusten baitizkio.

Gizarte Egitura: Masak eta Elitea

Gizarteak estatu bat sortzen...

Atxikirik -> loturik / Arindu -> leundu / Altzoan -> magalean / Arbuiatuko -> mespretxatuko / Arras -> guztiz / Ausiki -> hozka / Artaziak -> guraizeak / Amarruei -> maltzurkeriei / Antzeman -> nabaritu / Abaildua -> eroria / Artez -> zuzen / Arrapaladan -> lasterka / Aintzira -> laku / Askoren -> anitz / Agortzen -> amaitu / Alderatu -> elkartu / Amore Eman -> etsi / Aholkuak -> kontseiluak / Astirik -> beta / Arestian -> oraintsu / Abagunerik -> aukera / Antolatu -> atondu / Aztarnak -> arrasto

Bare -> lasai / Bebarrua -> atari / Berretsi -> baieztatu / Baliatzen -> balio izan / Burutu -> egin

Dela Eta -> dela kausa

Ezagutu -> aitortu / Egundokoak ->...

Gizartea eta Gizarte-Antolamendua

Gizartea Antolatzeko Moduak

Gizarte guztiek antolamendu jakin bat dute. Honako antolamendu-modu hauek daude:

• Tribala: Komunitate txikiak dira, familia-loturetan oinarrituak. Iraupen-ekonomia dute.
• Esklabista: Tribalak baino komunitate askoz handiagoak dira (hiriak, inperioak). Ekoizpena esklaboen esku egoten da.
• Feudala: Jauntxo feudalek eta buruzagi militarrek agintzen dute, eta haien inguruan antolatzen da gizartea. Ekonomia nekazaritzan oinarritzen da, eta morrontza handia izaten da.
• Modernoa: Estatu nazionala da politikoki. Ekonomia industrian eta merkataritzan oinarritzen da.

Gaur egun, estatu modernoa da gizartea antolatzeko modu nagusia, baina ez bakarra. Familia, elizak, herritarren komunitateak, besteak beste,...