Lanbide heziketa mailako Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

ESPAINIAKO INDUSTRIA

5 taldetan banatuak. Berdea garatutako industria, berde argia hedatzen ari direnak eta ardatzak, gorrian berregituratzen ari eta ardatza morean industrializazio induzituko eta horia industria urriko. Lanpostuak beltzeko zirkulu beltz batzuk. Espai. sektore helduak garrantzia dute, lehiakortasun eta eskari beherakadak teknologia intentsitate txikia dute. Metalurgiak metala lehengaia, siderurgiak altzairua landu. 2 motako siderurgia, integrala (metaletik ateratzen du altzairua) eta ez integrala (txatarratik). Ontzigintzak lehia handia, hobekuntzak izan ditu ontzien berrikuntza teknologikoetan, diseinuan… Ehungintza lanpostu asko, enpresa-minifundismoa, beste lekuko lehia eta deslokalizazioa jasaten ditu./// Industria-sektore...

1. Banaketa Hierarkikoa eta Tamainaren Indizea

Espainiako hiri sistemari behatzen badiogu, 90eko hamarkadan hiri kopurua geruza bakoitzean handitu egin zen, hirien tamaina txikiagotu zen bitartean. Hau da, banaketa hierarkikoa piramidala zen.

Maiaren Tamainaren Indizea

Tamainen araberako banaketa hartzen da kontuan, eta emaitza egokienak erregularra izan behar du. Grafikoan, hierarkiaren ordena horizontalean eta biztanleriaren tamaina bertikalean kokatzen da.

Espainiaren kasuan, bi haustura garrantzitsu ditugu: hasieran gainerakoekin eta ondoren leuna. Valentziaren artekoa da, Bartzelonak teorian bigarren postua baino tamaina handiagoa duelako, eta horrek Espainia bi buruko sistema bihurtzen du.

2. Espazio Banaketa eta Homogeneotasuna

Clark Evansen

Araban, Euskadiko biztanleriaren zati handi bat bizi da. Gehiena Vitoria-Gasteiz udalerrian pilatzen da. Dentsitate handienak Arabako Errioxan, Gorbeiako inguruko mendietan, haranetan eta Arabako mendietan erregistratzen dira. Gainerako lurraldean, udalerriek ez dute demografia-bolumen handirik; Laudiok bakarrik gainditzen du 10.000 biztanleko kopurua, eta dentsitate handiak ditu (Bilboko eremuarekin alderatuta).

Biztanleriaren banaketa horrek hainbat aldaketa izan ditu azken urteotan. 30.000 eta 100.000 biztanle arteko guneetan pilatzeko joera badago ere, 5.000 biztanle baino gutxiago dituzten udalerriak hazten ari dira hiru hiriburuetatik deskontzentratzeko prozesuaren ondorioz. Mugan dauden udalerrietan hainbat pilaketa-arazo daude.

Biztanleriaren

Oinarrizko Tasak

Jaiotza-tasa: Urtebeteko jaiotza kopurua, biztanleria osoarekin erlazionatua, milakotan adierazia.

Ugalkortasun-tasa: Urtebeteko jaiotza kopurua, seme-alabak izateko adinean dauden emakumeen kopuruarekin erlazionatua, milakotan adierazia.

Heriotza-tasa: Urtebeteko heriotza kopurua, biztanleria osoarekin erlazionatua.

Ugalkortasun-tasa sintetikoa: Emakume bakoitzeko seme-alaben batez bestekoa. Belaunaldi batek bere burua ordezkatzeko, batez beste 2,1 seme-alaba behar dira emakumeko.

Haurren heriotza-tasa: Urtebete baino lehen hildako haurren kopurua, urte horretan bizirik jaiotakoen guztizkoarekin erlazionatua.

Bizi-itxaropena: Biztanleria talde bateko pertsonek bizi izandako urte-kopurua, talde hori osatzen duten gizabanakoen kopuruarekin...

Barruko Migrazioen Ezaugarriak

1.4 Gaur egungo barruko migrazioen ezaugarriak hauexek dira:

• Migrazioaren motibazioak askotarikoak dira: lana, egoitza, sorlekura itzultzea.
• Fluxuak norabide askokoak dira. Emigrante gehienak hiri-udalerrietatik datoz, eta hiri-udalerri ertain eta txikietara jotzen dute, landakoak izan arren, probintzia edo autonomia-erkidego berean.
• Emigranteen profila ere askotarikoa da: gazteak, adinekoak, prestakuntzarik gabekoak eta prestatuak.

Barruko Migrazio Motak

1.5 Gaur egungo barruko migrazio motak.

1. Laneko migrazioen motibazioa lana izaten da, eta heldu gazteak izaten dira (20-39 urte). Emigrazio-inguru zaharretatik eta hiri-nukleoetatik datoz, eta beste eskualde batzuetan, eta, batez ere, probintzia berean ezarritako dinamismo

Sektoreetan espezializatuta baitzegoen.

Krisi honek ondorio hauek ekarri zituen: enpresak ixtea, produkzioa eta lanpostuak moldatu beharra, industriako BEGren hazkundea murriztea eta langabezia haztea. Azken emaitza desindustrializazio prozesua izan zen eta ondorioz euskal industriak pisua galdu zuen Espainiako industria sisteman.

Honi guztiari aurre egiteko, EAE-n industria berregituratzeko politikak abian jarri ziren. Horrela, industria birmoldatu eta berrindustrializaziorako politikak abian jarri ziren. BUZ (berrindustrializazio urgenteko zona) delakoak sortu ziren.

3. INDUSTRIAREN GAURKO EGOERA: EZAUGARRI OROKORRAK

Gaur egun euskal industriaren ezaugarriak honako hauek dira: metalen espezializatutako produkzioa, enpresa txikien eta ertainen...

Landaredia eta Haren Faktore Determinatzaileak

Landarediaren garapenean eragina duten faktore nagusiak:

Erliebea

Altitudea handitzeak klima-baldintzak aldatzen ditu (tenperatura behera eta prezipitazioa gora). Ondorioz, landaretza altueraren arabera sailkatu eta erliebearen baldintza aldakorretara egokitzen da modu orekatuan.

• Leku ospel, hotz eta hezeagoak: pagoak eta pagadiak.
• Eguteran, lehortasun handiagoa: erkameztia eta artea.

Argia

Ezinbestekoa da prozesu biologikoak garatzeko.

• Espezie heliofiloek argi asko behar dute, eta belardi, landa edo basoetako soilune eta eguteretan hazten dira.
• Espezie unbrofiloek (itzalzaleak) basoetako behealde eta ospelaldeetan azaltzen dira.

Klima

Tenperaturak eta prezipitazioek kokapena determinatzen dute.

• Negu hotza

Banaketaren Ezaugarriak

• Efektiboa: 46 milioi biztanle 2008an.
• Banaketa (biztanle-dentsitatea): 91,1 biztanle/km² 2008an.
• Desorekak: dentsitate handiko eta txikiko inguruen artean.

Banaketa Azaltzen duten Faktoreak

a) Industria aurreko aldia (oinarria nekazaritza)

• XVI. mendea
• XVII. mendea
• XVIII. mendea

b) Industria-aldia (XIX. mendetik 1975era)

• Faktore naturalek garrantzia galdu zuten.
• Periferiako eskualdeek biztanleria irabazi zuten.

c) Industria osteko aldia (1975eko krisitik aurrera)

• Kontraste demografikoak leundu egin ziren.
• Industrializazio-inguruek biztanleria galdu zuten.

Erregimen Demografiko Zaharra

Jaiotza-tasa altua

• Landako ekonomia eta gizartea zen nagusi.
• Ez zegoen jaiotzak kontrolatzeko sistemarik.

Heriotza-tasa handia eta gorabeheratsua

• Elikadura