XIX. mendeko Europako iraultzak eta nazionalismoa

1820ko iraultzak

1820ko iraultzak erregimen liberalak ezartzeko lehen saiakerak izan ziren. Iraultza-mugimenduak Mediterraneoan eta Europako ekialdean agertu ziren. Garai honetan, erregimen konstituzionala ezarri zen eta potentzien aliantzek ordena zaharra berreskuratu zuten.

Arrakastak eta adibideak

• Greziako altxamenduak Turkiar Inperioaren aurka izan ziren eta arrakasta partekoa izan zuten.
• Amerikako kolonien altxamenduak Espainiarren eta Portugalen aurka egin ziren, eta arrakasta lortu zuten.

1830ko garaipenak

Mugimendu iraultzaileak Frantzian hasi ziren. Karlos X.ak erregimen zaharrera itzultzeko ahalegina egin zuen, baina erregeak abdikatu egin zuen eta Luis Felipe Orleanskoa errege egin zen; ondorioz erregimen konstituzional moderatua ezarri zen.

Hedapena eta aldaketak

Parisen hasitako mugimendua Belgikan, Polonian, Italian eta Alemanian hedatu zen. Erresuma Batuan 1832ko aldaketek hauteskunde-sistema eraldatu zuten eta parlamenturako ordezkariak aukeratzeko eskubidea zuten pertsonen kopurua bikoiztu egin zen. Espainian eta Portugalen gerra zibila lehertu zen liberalen eta absolutisten artean.

Potentzien banaketa

• Bloke liberalagoak: Britainia Handia eta Frantzia.
• Absolutismoari eutsi zioten potentziak: Errusia, Prusia eta Austria.

1848ko iraultzen hedapena eta ondorioak

1848ko iraultza-mugimendu ugari sortu ziren; gertaera horiek «Herrien Udaberria» izenez ezagutzen dira. Arrazoiak ekonomikoak, politikoak eta sozialak izan ziren.

Nabarmendutako ideiak eta joerak

• Liberalismo moderatua eta nazionalismoa nabarmendu ziren.
• Demokraziaren eta sozialismoaren ideiak ere agertu ziren mugimendu batzuetan.

Ondorio nagusiak

Altxamendu gehienek porrot egin zuten, eta ondorioz Europan iraultzaren kontrako erreakzioak sortu ziren. Mendebaldeko herrialdeetan formula liberalagoak txertatzen hasi ziren; Ekialdeko Europan, ordea, erregimen tradizionalei eutsi zitzaien.

XX. mendearen bigarren erdian ildo berriak nabarmendu ziren: boto-eskubidearen hedapena, estatu berrien sorrera eta inperio zaharren gainbehera.

Nazionalismoa

Nazionalismoak herri batek bere burua gobernatzeko duen eskubidea aldarrikatzen zuen; kideen arteko barne-kohesioa sustatzen zuen eta estatuen gorazarre eta nortasuna azpimarratzen zituen.

Frantzian eta bestelako ereduetan

Frantzian eta EBetan balio tradizionalak berreskuratu ziren, estatuari kohesio handiagoa emateko, batez ere gerra eta krisi egoeretan.

Italiako eta Alemaniako bateratze-mugimenduak

Italian eta Alemanian mugimendu bateratzaileak sortu ziren, eta garai horretan batasun-sentimendu handiagoa garatu zen herri batzuetan.

Oharra: Eduki honetan jasotako informazioa XIX. mendean Europan gertatutako iraultza eta nazionalismoaren joerei buruzko laburpena da.