Txina eta Latinoamerika: Datu Geografiko, Demografiko eta Ekonomikoak

Txina

Azalera: 9,5 milioi km² ditu. Ozeano Bareko potentzia da, ahalmen demografiko, militar eta zientifiko handiarekin.

Txinak merkatu sozialista ezarri zuen, ekonomiaren planifikazioa estatuaren jabetzaren liberalizazio gero eta handiagoarekin uztartzen da.

Biztanleria eta Urbanizazioa

• Biztanleria: Munduko handiena, 1.313,9 milioi biztanlekoa da. Gehienak kostaldeko ordokietan eta Yangzi ibaiaren haranean bizi dira. Hazkunde natural eta heriotza tasa txikiak ditu.
• Urbanizazioa: Txikia da. Hiri nagusiak:
  • Pekin
  • Shanghai
  • Tianjin

Jarduera Ekonomikoak

• Nekazaritza Jarduerak

  Biztanleriaren zati handi batek dihardu. Ureztatzea zabaldu da eta teknikak hobetu dira. Produkzio espezializatua dago, batez ere mendebaldean.

  • Arroz soroak

• Industria Jarduerak

  Baliabide natural eta energetiko ugari ditu. Eskulana ugaria eta merkea da, eta berrikuntza teknologiko azkarra. Industria gehienak ekialdeko eta hegoaldeko kostako hirietan daude.

  • Zona frankoetan pribilegio handiekin ezarritako atzerriko industriak.

• Zerbitzuak

  Hobetu egin dira. Kanpoko merkataritza manufaktura arinak (jostailuak, ehunak eta gai elektrikoak) esportatzen ditu.

Gizartea eta Kultura

Errenta: Biztanle bakoitzeko, eskasa da. Baina hobetu egin da, hainbat gizarte zerbitzu dituztelako dohainik:

• Hezkuntza
• Ospitaleak
• Asialdiko uneak

Txinera da munduan gehien hitz egiten den hizkuntza.

Latinoamerika

Azalera: 20,5 milioi km² ditu. Munduko ikuspegi geopolitiko eta geoekonomikoaren menpeko eremua da, garatzeko bidean dago.

Latinoamerikan kontraste sozialak eta tentsio politikoak daude.

Biztanleria eta Urbanizazioa

• Biztanleria: 556,7 milioikoa da. Gehienak kostaldean eta goi-ordokietan bizi dira. Hazkunde natural neurritsua, jaiotza tasa ertaina eta heriotza tasa txikia ditu. Biztanleria gaztea da, emigrazio handiarekin.
• Urbanizazioa: Handia da. Jende ugari joan da herritik hirira. Hiri handietan bildu dira:
  • Mexiko Hiria
  • Sao Paulo
  • Rio de Janeiro
  • Buenos Aires

Jarduera Ekonomikoak

• Nekazaritza Jarduerak

  Biztanleriaren %20 inguru dira. Kontraste handiak daude:

  • Jabetza txikiak: Iraupeneko nekazaritza tradizionalean dihardute (garia, arroza eta patata).
  • Jabetza handiak: Kapitalista eta multinazionalen jabetzetan, esportazioari begira. Ganadu produkzio estentsiboan daude espezializatuta. Kostalde tropikalean: kafea, kakaoa eta kotoia.

• Industria Jarduerak

  Baliabide natural eta energetiko ugari Andeetan eta Brasilen. Petrolioa Venezuelan eta Mexikon. Baliabideen esportazioari ekin diote. Kontsumo ondasunetan espezializatu dira, baina menpe daude kapitalean eta teknologian.

• Zerbitzuak

  Garraio sare gehienak kanpo merkataritzari begira daude sortuta. Kanpo merkataritza baliabide mineral eta nekazaritzako baliabideen esportazioan dago oinarrituta, eta manufakturen eta teknologien inportazioan. Truke desorekatu horren emaitza kanpo-zorra handia izatea da.

Gizartea eta Kultura

Latinoamerikako gizartearen ezaugarria ezberdintasun larriak izatea da. Biztanleriaren %30 pobrezian bizi da. Gaur egun gero eta jende gutxiago hiltzen da.

Arrazen aniztasuna: indigenak eta lurraldea konkistatu zuten espainiarrak, portugaldarrak eta afrikarrak.

Hizkuntzak: gaztelania eta portugesa dira.

Erlijioa: katolikoa dute.