Tractatus: Proposizioen zentzua eta motak
- Tractatus: Proposizioen zentzua eta motak
Proposizio batek forma logiko bera eduki behar du gertakari atomiko bat adierazteko; hau da, forma logikoa da zentzua ematen duena. Oro har, proposizio guztiek, proposizio izateagatik, zentzua izan behar dute.
Tractatusen ikus daitekeenez, teknika logiko batzuen laguntzaz, mota askotako proposizioak azter daitezke irudi atomikoen eta haien konbinazioen bidez. Proposizio batzuetan horrelako analisirik ezin denean egin, proposizio horiek pseudo-proposiziotzat hartzen dira, izan ere, haiek munduari buruz inolako irudirik ez dakarte. Horien artean daude filosofia-proposizioak. Metafisika-proposizioek munduaren logikaren forma deskribatzen saiatzen dira, nahiz eta hori ezinezkoa izan.
1) Proposizio egiazkoak eta enpirikoak
Hasteko, proposizio egiazkoak edo enpirikoak aipatu behar dira; hauek munduari buruzko gertakarien egoerak deskribatzen dituzte. Proposizio horien egia beren zentzutik atera daiteke; beraz, proposizio bat egiazkoa izango da baldin eta gertakari erreal bat adierazten badu. Gertakari ahalgarriak adierazten dituzten proposizioak probabilitatearen esparruan sartzen dira, ez ziurtasunarenean. Bestalde, gertakari atomikoak independenteak dira: batak ez du bestea oztopatzen, eta horregatik dute zentzua. Horrela, hipotesiak eta kausal loturak bertan kokatzen dira.
2) Tautologiak eta proposizioen egitura
Wittgensteinen ustez, proposizio batzuk ezinbestez egiazkoak dira: tautologikoak, haien ukapenak kontraesan bat adierazten duelako. Proposizio horiek ez dira figuratiboak eta ez dute munduari buruz ezer esaten; hala ere, munduaren eta hizkuntzaren egitura logikoa erakusten dute—esanahia badute.
3) Zentzurik gabeko eta pseudo-proposizioak
Gainera, badaude zentzurik gabeko proposizioak edo pseudo-proposizioak: ez dute gertakari gertagarririk aipatzen. Aitzitik, esanezina adierazi nahi dute; hau da, hizkuntzaren eta munduaren mugetatik harago dauden errealitateak adierazten saiatzen dira.
Horrenbestez, bi ezagutza mota ditugula esan daiteke: alde batetik, logikan erabiltzen diren proposizio tautologikoak; bestetik, zientzian erabili eta egiaztatu daitezkeen proposizio egiazkoak edo enpirikoak. Hauek kontuan hartuta, ba al dago bestelako ezagutzarik bi motetatik kanpo? Erantzuna argia da: ez. Hortaz, zer zentzu du filosofiak?