Replikazio eta Xenetika: ADN, Xenoak eta Xenomak
Replikazioa ADN
ADN replikazioa
Avery-ren esperimentua
1. Beroak bakterio birulentoak hiltzen ditu. 2. Laginak proteinak, ARN eta ADN suntsitzen dituten entzimekin tratatzen dira. 3. Tratatutako laginak R motako bakterio-kultiboei gehitzen zaizkie. 4. Proteasarekin edo ARNasarekin tratatutako kultiboek S motako bakterio eraldatuak (birulentoak) dituzte. 5. ADNasarekin tratatutako kultiboek ez dute S motako bakteriorik.
Esperimentuen ondorioak
- Avery, MacLeod eta McCarty: informazio hereditarioaren eramailea ADN da.
- Hershey eta Chase: informazio hereditarioaren eramailea ADN da.
- Meselson eta Stahl: ADNren replikazioa erdi-kontserbatzailea da.
Replikazioan parte hartzen duten entzimak
- ADN helikasa: ADN-kateen desenrolamendua eta banaketa.
- Topoisomerasak / ADN girasa: desenrolamenduak eragindako tentsioaren askapena.
- Primasa: ARN zebatzaileen sintesia.
- ADN polimerasa III: ADN kate berrien sintesia.
- ADN polimerasa I: zebatzaileen ezabaketa eta hutsuneen betetzea.
- ADN ligasa: Okazaki zatien batzea.
ADNaren anplifikazioa PCR bidez
- ADN-kateen desnaturalizazioa 95 ºC-tan.
- Zebatzaileen (20 nukleotido inguru) lotzea ~52 ºC-tan.
- ADN kate berrien luzapena ADN polimerasa termoerresistentearen (Taq) bidez 72 ºC-tan.
- PCR ziklo berri baten hasiera ADN-kateen desnaturalizazioarekin 95 ºC-tan.
- Prozesua 30 zikloz errepikatzeak ADN nahiaren ~1.000 milioi kopia ematen ditu.
Xenak eta xenomak
Xenaren kontzeptu klasikoa
Xenak herentziaren unitate funtsezkoak dira, fenotipo-adierazpen aldakorra duten ezaugarrien transmisio hereditarioa zehazten dutenak.
Xenaren kontzeptua biologia molekularrean
Xena polipeptido baten sintesirako informazioa kodetzen duen ADN zatia da.
Xenen ezaugarri berriak
- Xenak ARNz osatuak egon daitezke: ARN birusetan, xenak ADNaren ordez ARNz osatuta daude.
- Xenak posizioz alda daitezke xenoman: elementu xenetiko mugikorrak edo transposoiak deritzen ADN zatiak beren kopiak egiten dituzte eta xenomako leku batetik bestera salto egiten dute.
- Xenek ez dute proteinarik kodetu behar: ARN ribosomikoak (rARN) eta ARN transferentzia (tARN) kodetzen dituzten xenak ez dira proteinetara itzultzen.
- Kolinearitatea ez da zehatz-mehatz betetzen: introi deritzen ADN ez-kodetzaile sekuentziak xenetan txertatuta egoteak xene-proteina kolinearitatea nabarmen aldatzen du.
- Xene 1 - proteina 1 ez da beti betetzen: splicing alternatiboak xene batek proteina desberdin ugari kodetzea eragiten du.
Xene motak
- Xene estrukturalak: organismoan beren funtzioa betetzen duten proteinak kodetzen dituzte.
- Xene erregulatzaileak: xene estrukturalen jarduera erregulatzen dute, proteinak sintetizatzeko noiz adierazi behar diren zehaztuz.
- ARN ribosomikoaren eta transferentziaren xenak: ez dira proteinetara itzultzen; haien azken helburua funtzio espezifikoak dituzten ARNak izatea da.
Xenaren gaur egungo kontzeptua
Xena azido nukleikoaren sekuentzia da (normalean ADNa), ARN baten sorreraren bidez adierazten dena, kontrol-sekuentziak barne hartzen dituena, eta gehienetan polipeptido bat edo batzuen sintesia eragiten duena.
Xenomaren kontzeptua
Xenomaz ulertzen da organismo baten zelula bateko nukleoan dagoen material xenetiko osoa (ADNa), dotazio haploidean.