XX. mendeko filosofia: marxismoa, fenomenologia, existentzialismoa eta filosofia analitikoa

XX. mendeko pentsamendu filosofikoa hiru tradizio nagusi bereiziz ulertzen da: marxismoa, fenomenologia eta existentzialismoa, eta filosofia analitikoa. Hauek ez dira eskolak zentzu zorrotzean, baizik eta tradizioak, non ez dagoen gai edo ikuspuntu finkorik.

Filosofia Analitikoa

Filosofia analitikoa deskribatzea zaila da, baina bere ezaugarri nagusietako bat zientziarekin duen hurbiltasuna da. Filosofia honek enpirismo ingelesaren planteamenduak berreskuratzen ditu eta arrazionalismoa, espekulazioa eta idealismoa baztertzen ditu. Lengoaiaren analisia eta argitzapena funtsezkoak dira filosofia analitikoarentzat; filosofiaren helburua ez da munduari buruzko ezagutza mota bat ematea, baizik eta mundua ezagutzeko moduen gaineko hausnarketa egitea da.

Ikuspegi horren barruan, hainbat korronte bereizten dira:

• Russellen atomismo logikoa
• Vienako Zirkuluaren neopositibismoa
• Hizkuntza arruntaren filosofia

Korronte hauek Wittgensteinekin zuten harremanaren arabera ere definitzen dira.

Marxismoa XX. Mendean

Marxismoak XX. mendean hainbat interpretazio izan ditu:

• Gramsciren ikuspegia: Marxismoa ekonomia politikoaren, zientzia politikoaren eta filosofiaren sintesia da, eta historia aztertzen du. Filosofiaren helburua gizakiari bere burua ezagutzen laguntzea da, teoria eta praktika uztartuz.
• Althusserren ikuspegia: Marxismoa "filosofiaren praktika" gisa definitzen du, eta filosofo marxisten ekarpen nagusiak Marxen Kapitala obran eta alderdi komunistaren jardueran kokatzen ditu.

Filosofiaren metodologia dialektikan oinarritzen da, eta teoria eta praktika bereizten ditu.

Fenomenologia eta Existentzialismoa

XX. mendeko filosofoek giza existentziaren galderaren premia azpimarratzen dute, eta horrela sortzen da existentzialismoa, Lehen Mundu Gerraren ondoren.

• Heidegger: "Zer den izakia?" galderari erantzuna emateko abiapuntua giza existentzia da, eta gizakiak erabakiak hartzen dituela dio.
• Sartre: Askatasuna azpimarratzen du, eta dio gizakia "alferrikako pasioa" dela eta "askatasunera kondenatuta" dagoela.

Hermeneutika eta Filosofiaren Krisia

XX. mendeko beste korronte bat hermeneutika da, literatura, lege eta teologia testuak interpretatzeko teknikatik hasi zena, baina azkenean zentzuaren ulermenarekin lotzen den ikuspegi sakona bihurtu zen. Orokorrean, XX. mendeko filosofiak zientziaren nagusitasuna eta filosofiaren krisia aztertzen ditu.