Pentsamenduaren bilakaera: Mitologiatik Zientziara

Pentsamenduaren ezaugarriak

• Antropomorfikoa: Fenomeno naturalak, gaixotasunak eta emozioak pertsonifikatzen ditu.
• Animista: Naturan espiritu ugari bizi direla eta adimena, sentimenduak eta asmoak dituztela uste da.
• Indeterminista: Naturan dena modu arbitrarioan gertatzen da.
• Kosmos ordenatua: Lege naturalek gobernatzen dute.
• Bideratzailea: Jarraibideak ematen dizkigu eta lege egonkorrak azaltzen ditu.
• Pentsaera akritikoa: Dakiguna jainko-jainkosek agertu digutela uste da.
• Errituala: Gizartean pribilegiatua den kasta batek (xamanak eta apaizak) fenomeno naturalen jakintza duela uste da.
• Pribatua: Kasta horren jakintza sekretua da, ez da publikoa.

Pentsamendu arrazionala eta filosofikoa

• Arrazionala: Fenomenoen kausa arrazionalak bilatzen ditu.
• Errealista: Printzipio eta lege naturalak pentsa eta adieraz daitezke.
• Indibiduala: Egile baten azalpena ematen du; filosofo bakoitzak bere teoria du.
• Kritikoa: Lortutako ondorio guztiak kritikatu, baloratu eta zalantzan jar daitezke.
• Praktikoa: Nola bizi behar dugun hausnartzen du.
• Gogoetsua: Errealitatea eta egia ezagutzea bilatzen du.

Filosofiaren adar nagusiak

• Epistemologia: Ezagutzaren jatorria, baliozkotasuna eta mugak aztertzen ditu.
• Logika: Hitzez adierazitako arrazoibideez arduratzen da; forma eta zuzentasuna aztertzen ditu.
• Metafisika: Errealitatea bera aztertzen du (existitzen diren gauzak eta propietateak).
• Etika: Kode moralak ditu aztergai, arauen oinarria eta baliozkotasuna aztertuz.

Zientziaren iraultza

Zientziaren garapena ez da modu jarraituan gertatzen, baizik eta paradigma zientifiko deiturikoen bidez. Horregatik gertatzen dira saltoak zientzialarien garapenean: zientzian ez dago garapen lineal hutsik, iraultza bat baizik, aurreko teoriak guztiz apurtzen direlako.