Odol-zirkulazioaren Sistemaren Funtzionamendua

LABURPENA

Odol-zirkulazioaren Sistema

Odol-zirkulazioaren sistemak mantenugaiak eta oxigenoa (O₂) zelula guztietara eramaten ditu, eta karbono dioxidoa (CO₂) eta hondakin-substantziak hartzen ditu bertatik. Sistema hau honako hauek osatzen dute: odol-hodiak, odola eta bihotza.

Odol-hodiak

Hiru motatako odol-hodiak daude:

• Arteriak: Bihotzetik beste organoetara eramaten dute odola. Horma lodi eta elastikoak dituzte.
• Zainak: Beste organoetatik bihotzera eramaten dute odola. Horma meheagoak dituzte eta balbulak izan ditzakete odola atzera ez joateko.
• Kapilarrak: Oso hodi meheak dira, arterien eta zainen artean sare fin bat eratzen dutenak ehunetan. Bertan gertatzen da odolaren eta zelulen arteko substantzia-trukea.

Odola

Odolak bi osagai nagusi ditu:

• Plasma: Substantzia disolbatuak (mantenugaiak, hormonak, hondakinak, proteinak...) dituen likido horixka da, odolaren parte likidoa osatuz.
• Odol-zelulak: Plasmaren barruan dauden zelulak dira. Hiru mota nagusi daude:
  • Globulu gorriak edo eritrozitoak: Oxigenoa garraiatzen dute biriketatik ehunetara.
  • Globulu zuriak edo leukozitoak: Organismoa infekzioetatik eta kanpoko eragileetatik babesten dute.
  • Plaketak edo tronbozitoak: Odolaren koagulazioan edo gatzapenean parte hartzen dute, odoljarioak geldiaraziz.

Bihotza

Bihotza giharrezko organo huts bat da, ponpa baten moduan funtzionatzen duena. Lau barrunbez osatuta dago:

• Bi aurikula (goikoak): Eskuinekoak zainetatik datorren CO₂-dun odola hartzen du, eta ezkerrekoak biriketatik datorren O₂-dun odola.
• Bi bentrikulu (behekoak): Eskuinekoak odola biriketarantz bultzatzen du, eta ezkerrekoak gorputz osora (aorta arteriarantz).

Odol-zirkulazioa

Gizakiaren zirkulazioa itxia (odola beti hodien barruan doa), bikoitza (odolak bi aldiz igarotzen du bihotza zirkuitu osoa egiteko) eta osoa (odol oxigenatua eta oxigeno gabekoa ez dira nahasten bihotzean) da. Bi zirkuitu nagusi bereizten dira:

• Birika-zirkulazioa edo zirkulazio txikia: Bihotzaren eta biriken artekoa.
• Zirkulazio orokorra edo zirkulazio handia: Bihotzaren eta gorputzeko gainerako organo eta ehunen artekoa.

Birika-zirkulazioa

Ibilbide honetan, gorputz osotik datorren odola (CO₂ ugarirekin) eskuineko aurikulara iristen da. Hortik eskuineko bentrikulura pasatzen da, eta honek odola birika-arteriara bultzatzen du. Arteria honek odola biriketara eramaten du. Biriketako kapilarretan, albeoloetan, gas-trukea gertatzen da: odolak CO₂ askatu eta O₂ hartzen du. Odol oxigenatua (O₂-dun) birika-zainetatik bihotzera itzultzen da, ezkerreko aurikulara sartuz.

Birika-zirkulazioa ibilbide laburra da, bihotzaren eta biriken artekoa. Bere helburu nagusia odola oxigenatzea eta karbono dioxidoa kanporatzea da.

Zirkulazio Orokorra

Biriketatik datorren odol oxigenatua ezkerreko aurikulatik ezkerreko bentrikulura pasatzen da. Bentrikulu honek odola indarrez ponpatzen du aorta arteriara, gorputzeko arteriarik handiena. Aortatik adarkatzen diren arteriek odola gorputzeko organo eta ehun guztietara banatzen dute. Kapilarretan, odolak oxigenoa eta mantenugaiak uzten dizkie zelulei, eta haien hondakinak eta CO₂ jasotzen ditu. CO₂-dun odol hau zainetan bildu eta bihotzaren eskuineko aurikulara itzultzen da, birika-zirkulazioari berriro ekiteko.

Zirkulazio orokorra ibilbide luzea da. Bere funtzioa oxigenoa eta mantenugaiak gorputzeko zelula guztietara eramatea da, eta haiek sortutako CO₂ eta hondakin-substantziak jasotzea.

Bihotzaren Funtzioa

Bihotza odol-zirkulazioaren motorra da. Muskulu-uzkurdura erritmikoen bidez (taupadak), odola etengabe bultzatzen du odol-hodietan zehar, gorputz osora irits dadin eta bere funtzioak bete ditzan.