Nietzsche: Susmoa, Nihilismoa eta Balioen Transmutazioa
Friedrich Nietzscheren filosofiaren funtsezko kontzeptuak aztertuko ditugu dokumentu honetan, bereziki susmoaren filosofia, metafisikaren kritika, transzendentziaren ukapena, bitalismoa, nihilismoa eta balioen transmutazioa.
Nietzscheren Filosofiaren Oinarriak
Susmoaren Filosofia
Nietzscheren susmoa: Bi mila urteotan gizadiak egin duen bidea galbidea eta okerbidea izan da, eta kristautasunari leporatzen dio bereziki horren errua. Zientzian, erlijioan eta filosofian erabili diren ereduan gizakiaren okerreko jarraibideak direla argudiatzen du.
Metafisikaren Kritika
Nietzscheren arabera, filosofiaren aro tragikoaren amaiera Sokratesekin hasten da. Metafisikak uko egin dio mundu fisikoari, hau da, espazioan eta denboran gauzatzen den munduari, eta benekotzat irudimenean sortutako mundua agerrarazten du.
Transzendentziaren Ukapena
Jainkoaren eta munduaren artean ez dago alderik. Izan ere, Jainkoari aitortzen zaizkion indarrak gizakiak bere baitan dituen ahalmenak baino ez dira. Nietzschek gizakia uztarpetik atera nahi du, mundu jainkotiarretatik askatzeko, gizakiak ametsetan sortu duen irudipena delako.
Bitalismoa
Filosofia bitalistaren ustez, bizitza funtsezko errealitatea da eta, beraz, arrazionalik gabeko zerbait. Ezin daiteke fenomeno bitala arrazionaltasunaren bidez ezagutu. Arrazionalismoa bera ere zapuzten du, pentsamenduak, kontzeptuetan bildutakoak, errealitatea makurtu egiten duelako.
Nihilismoa
Nihilismoa Jainkoaren heriotzaren ondorioa da. Une horretara arte indarrean egon diren balioak bertan behera gelditu dira, itota. Historiako gertakariek halako helbururik ez dutela ikustean, munduak azalpenik ez duela ohartzen da gizakia, eta kale gorrian balego bezala gelditzen da. Horrez gain, metafisikak mundu honen haraindian atzeman zuen benetako mundua ezerezean gelditu denez gero, aterperik gabe gelditu da gizadia. Gizaki bakoitzak gizabanako gisa jokatuko du, eta askatasun osoz erabakiko du, bere burua inoren mende jarri gabe, balioak ez direlako onak edo txarrak inork agintzen dituelako, ez erlijioak, ez botere politikoak. Nietzschek proposatzen duen gizarte berrian, Jainkoa hil da.
Balioen Transmutazioa
Nietzscherentzat, Mendebaldeko kulturan indarrean egon diren balioak kaltegarriak dira, bizitzaren aurkakoak direlako, eta, horrenbestez, desagerrarazi egin behar dira.
Morroien eta Jaunen Morala
Gizaki indartsuak, bere bizitzaren oparotasuna dela medio, bere izatez sortzen ditu balioak. Aitzitik, mendekoak edo esanekoak, bestearen beldur izanik, aurre egin nahi diote indartsuari, eta taldearen bizitzako balioei eusten diete tinko.