Nekazaritza eta Abeltzaintzaren Eraldaketa: Gakoak eta Ezaugarriak

Abeltzaintza: Ezaugarriak, Ereduak eta Eboluzioa

Ezaugarri Nagusiak

Espezializazioa

Gaur egungo joera haragian eta esnekietan espezializatzea da. Alde positibo nagusia inbertsio txikiarekin etekin altua lortzea da. Desabantaila gisa, atzerriko arrazak lehenesten dira, nahiz eta bertako arrazak berreskuratzeko diru-laguntzak egon.

Teknifikazioa

Teknologiaren erabilera orokortu da, adibidez, esnea ateratzeko jezteko makinak. Ustiategiak handitu egin dira, errendimendua hobetzeko helburuarekin.

Ustiaketa Ereduak

Ustiaketa estentsiboa

• Europar Batasunaren diru-laguntzak jasotzen ditu.
• Ingurumen fisikoaren menpekotasun handia du.
• Animaliak larre naturaletan elikatzen dira.
• Bertako arrazak erabiltzen dira nagusiki.
• Teknika tradizionalak baliatzen ditu.

Ustiaketa intentsiboa

• Ez du ingurumenaren menpekotasunik.
• Animaliak pentsuz elikatzen dira.
• Teknika modernoak erabiltzen ditu.
• Hirietako kontsumo-guneetatik gertu kokatzen da.

Abeltzaintzaren Eboluzioa

Abeltzaintza tradizionala

• Ez zegoen espezializaziorik.
• Bertako arrazak erabiltzen ziren.
• Teknika atzeratuak baliatzen ziren.
• Sistema estentsiboa zen nagusi.
• Errendimendua baxua zen.

Gaur egungo abeltzaintza

Bi eredu nagusi bereizten dira:

• Eredu produktibista: Helburua etekin ekonomikoak maximizatzea da, ekoizpena ahalik eta gehien handituz espezializazioaren, intentsifikazioaren eta teknifikazioaren bidez.
• Eredu post-produktibista: Helburua kalitatezko produktuak sortzea da, eta dibertsifikazioaren bidez estentsifikazioa bilatzen du.

Nekazaritza: Egitura, Politikak eta Jarduerak

Baserriaren Egitura

Egitura tradizionala

Helburua elikagaien autarkia lortzea zen. Ekoizpena urria zen, baina polilaborantzan oinarritua. Barne-merkatura bideratuta zegoen, protekzionismoa mantenduz. Ingurumen-eragina ez zen handia, estentsiboa zelako, nahiz eta basoak moztu ziren nekazaritzarako lurrak lortzeko.

Egitura produktibista

Helburua ahalik eta gehien ekoiztea da, merkatura bideratuta. Sistema intentsiboa erabiltzen da, teknika eta makina berriei esker. Landa-exodoa gertatu zen, baserritarrak hirietara joan baitziren lan hobearen bila. Ekoizpena oparoa da.

Egitura post-produktibista

Helburua iraunkortasuna eta lehiakortasuna uztartzea da, baserriko kultura-ondarea eta ingurumena kontserbatuz. Familia-ustiategiak dira nagusi, eta ekoizpena dibertsifikatzeko joera dute. Sistema estentsiboak eta ingurumena errespetatzen dutenak erabiltzen dira. Ekoizpena dibertsifikatua eta kalitatezkoa da, "kontsumitzaile berdeei" zuzendua, eta kontsumitzaile horiek prest daude produktuengatik gehiago ordaintzeko.

Nekazaritza Politika Bateratua (NPB)

Espainiaren integrazioa eta ondorioak

1986an Espainia Europako Ekonomia Erkidegoan sartzean, Europako produktuei ateak ireki zitzaizkien eta, aldi berean, Espainiako produktuentzat merkatu berri bat zabaldu zen.

Europako erronkak eta neurriak

• Soberakinen metaketa: Zereal, ardo eta esne soberakinak pilatu ziren. Konpontzeko, bi neurri mota hartu ziren:
  • Merkatuarekin lotutako neurriak: Esku-hartzeak, soberakinak esportatzea eta baserri-prezioen murrizketa.
  • Ekoizpena murrizteko neurriak: Aurretiko erretiroak sustatzea, jarduerari uztea, lurrak ekoizpenetik kentzea, kuotak ezartzea eta estentsifikazioa bultzatzea.
• Ingurumen-arazoak: Natura-ingurunearen degradazioa (intentsifikazioaren ondorioz) eta paisaiaren hondamena (baserri-jarduerei uztearen ondorioz).

NPBren eragina Espainian

Hartutako neurri nagusiak hauek izan ziren: inportazioak erkidegoko herrialdeen alde bideratzea, nekazaritzako prezioak igotzea, kuota-sistema ezartzea eta modernizaziorako diru-laguntza handiak jasotzea, nekazarien errentak eta bizi-maila hobetzeko.

Nekazaritza Jardueraren Aldaketak

Espezializazioa eta dibertsifikazioa

Espezializazioa gero eta handiagoa da, eskualde bakoitza ongien ekoizten dituen produktuetan zentratuz. Hala ere, azken urteotan kalitatezko ekoizpen dibertsifikatuek ere gora egin dute.

Laborantza teknika modernoak

Hautatutako haziak edo genetikoki eraldatutakoak, pestizidak eta ongarri kimikoak erabiltzen dira. Makineriaren erabilera (traktoreak, uzta-makinak) orokortu da, eta baldintza naturalak gainditzeko teknikak (berotegiak) ere bai. Gaur egun, sistema tradizionalagoetara eta nekazaritza iraunkorrera itzultzeko joera dago.

Nekazaritza intentsiboaren garrantzia

Nekazaritza intentsiboak pisu handia hartu du: lugorriaren azalera murriztu da eta ureztapenak garrantzia irabazi du. Bi mota bereizten dira:

• Ureztapen intentsiboa: Urtean zenbait uzta lortzen dira, batez ere Mediterraneoko kostaldean.
• Ureztapen estentsiboa: Urtean uzta bakarra lortzen da, penintsularen barrualdean.