Nekazaritza, abeltzaintza eta baso-ustiapena

Lehen sektoreko jarduera nagusiak

• Laborantza: Lurra lantzen du barazkiak lortzeko. Elikagaiak, animalientzako bazka edo industriarako lehengaiak lortzen dira.
• Abeltzaintza: Animaliak hazten ditu gizakion aprobetxamendurako. Elikagaiak eta industriarako lehengaiak lortzen dira.
• Baso-ustiapena: Basoen aprobetxamenduan oinarritzen da: elikagaiak eta industria batzuetarako materialak lortzen dira.

Nekazaritzan eragina duten faktore fisikoak

Klima

Landare bakoitzak eguzki-ordu zehatz bat behar du. Nekazaritza ezinezkoa da -0 ºC-tik beherako eta +45 ºC-tik gorako tenperaturak dituzten zonetan, edota haize oso hotzak edo beroak dituztenetan. Landare bakoitza klima zehatz batzuetara egokitzen da.

Erliebea

Nekazaritza ordokietan edo haranetan egiten da batez ere; zona menditsuetan, berriz, saiatzen da ez egiten, lana eta mekanizazioa zailtzen duelako. Horregatik, mendien hegaletan egiten da. Abeltzaintza, baso-ustiapena eta laborantza zehatz batzuk erliebe menditsuetara egokitzen dira hobeto.

Lurzorua

Produkzio bakoitzak ezaugarri desberdineko lurzorua behar du.

Landareria

Nekazaritza-jarduera, baso-ustiapena eta abeltzaintza baldintzatzen ditu.

Giza faktoreak eta teknologia

Populazio-presioa

Populazioaren gorakadak laborantzako lurren azalera handitzea ekarri du, eta horrek basogabetzea eragin du. Gaur egun, nekazaritza muturreraino aprobetxatzen da, eta horrek gehiegizko ustiapena dakar.

Maila teknologikoa

• Nekazaritza-tresnak: Gizarte tradizionaletan tresna oso primitiboak (makilak, goldea…) erabiltzen dira; gizarte aurreratuetan, berriz, tresna modernoak (traktoreak, makinak…).
• Laborantzako teknikak: Gizarte tradizionaletan lurzorua agortu arte erabiltzen da, lurraren zati bat landatu gabe utziz; gizarte aurreratuetan ongarri kimikoak erabiltzen dira.

Antolakuntza ekonomiko eta soziala

Nekazaritza-ekonomia

Produkzioaren aniztasunean islatzen da. Iraupeneko ekonomietan, elikadura-beharrak asetzeko ekoizten da; merkatuko ekonomietan, ordea, saltzeko ekoizten da.

Gizartearen antolakuntza

Jabetzaren bitartez, pribatua edo kolektiboa izan daiteke. Lurraren ustiapenari dagokionez, zuzenekoa (jabeak berak eta soldatapekoen bitartez lantzen badu) edo zeharkakoa (jabeak ustiapena beste pertsona bati errentan lagatzen badio) izan daiteke.

Gobernuak jarritako nekazaritza-politikek eragina dute.