Muskulu-sistema eta Giza Anatomiaren Oinarriak
Muskulu-sistema eta Tonua
Tonu muskularra: Muskuluek beti mantentzen dute uzkurdura-maila bat. Etengabeko tentsio honi tonu deritzo; honi esker, gorputzak bere jarrera manten dezake. Lo edo ilunabarrean tonua galtzen da.
Atalak eta Mina: Azido laktikoa muskuluetan metatzen da eta muskuluen uzkurtzeko ahalmena txikitzen du.
Muskulu antagonikoak: Bizeps, trizeps, izterreko bizeps.
Muskulu uzkurrak: Muskuluaren itxura aldatzen da, bolumena ez. Itxura aldatzean muskulua luzatu eta txikitu egiten da.
Heriotza osteko tonua: Heriotza ondoren, muskuluek elastikotasuna galdu eta zurruntasuna hartzen dute. Hiltzean, muskuluak zeuden posizioetan gelditzen dira.
Giza Gorputzeko Muskulu Nagusiak
- Estenokleidomastoideoa
- Deltoidea
- Bizepsa
- Sabeleko zuzena
- Sartorioa
- Bikia
- Izterreko bizepsa
- Gluteo handia
- Trizepsa
- Trapezioa
Hezurdura-sistema eta Hezurrak
Periostioa eta Funtzioak
Periostioa: Hezurri babesa eta gogortasuna ematen dio.
Sistema eskeletikoaren funtzioak:
- Forma eman
- Pisua eutsi
- Organoak babestu
- Gorputzaren mugimenduaz arduratu
- Eritropoiesian parte hartu
- Kaltzio eta fosforo metabolismoan parte hartu
Hezurren Hazkuntza eta Motak
Osteogenesi motak
- Luzerako hezurren hazkuntza: Epifisi eta diafisi arteko kartilagotipoetatik hasten da. Kartilagoak hazten diren neurrian hezur bihurtzen dira. Hazkuntza 20-25 urte bitartean bukatzen da, kartilagoak guztiz osifikatuta gelditzen direlarik.
- Lodierako hezurren hazkuntza: Periostioz egindako hezur-ehun zentrikuko geruzen bidez gertatzen da. Adinarekin periostioaren aktibitatea jaisten da eta, beraz, lodierako hezurren hazkuntza amaitzen da.
Datu garrantzitsuak: 56 falange daude guztira (falangea, falangina, falangeta). Besaurreko bi hezurrak kubitua eta irratia (erradioa) dira. Hortzak goiko eta beheko mailetan daude.
Gorputzeko Egitura eta Hezur Nagusiak
- Arku zigomatikoa: Masaileko hezurrez osatua
- Koxisa: 4 edo 5 ornoz osatua
- Kaxa torazikoa: Bizkarraldeko ornoak, bularrezurra eta saihets-hezurrak
- Eskapula-gerria: Klabikula eta omoplatoz osatua
- Tartsoa: Kalkaneoa, astragaloa, eskafoidea, kuboidea eta hiru ziriak
- Karpoa: Eskumuturrean dauden 8 hezur (bi lerrotan)
Hezur motak
- Hezur luzea: Gorputza eutsi
- Hezur laburra: Gorputzaren mugimendua eutsi
- Hezur lauak: Organoak babestu
Hezurren zerrenda anatomikoa
Zigomatikoa, masail-hezurra, klabikula, esternoia, apofisia, erradioa, metakarpoa, falangea, falangina, falangeta, peronea, metatarsoa, tartsoa, errotula, koxala, kostilla flotanteak, goi masaila, sudur-hezurra, frontala, lepo-ornoak, bizkar-ornoak, sakroa, koxisa, kalkaneoa, tibia, femurra, karpoa, kubitua, humeroa, tenporala, okzipitala.
Ugalketa-aparatua eta Hilekoa
Hilekoaren Zikloa
Hilekoa: Obulua ernaltzean, ez denez hiltzen, baginatik kanporatzen da; bestalde, endometrioa endekatu eta apurtu egiten da, hau ere baginatik kanporatuz. Horretaz osaturik dago hilekoa.
Gametoak: Arra espermatozoidea da; emea, obulua.
Obulua eta Falopioren Tronpak
Obulua gameto emea da eta espermatozoidea baino handiagoa da. Obulutegi barruan heltzen da Graafen folikulu izeneko kapsulan. Folikulua zabaldu eta obulua Falopioren tronpara isurtzen da. Han, zelula txikiagoen multzo batez inguratuta dago, eta horrela obulua mugitzen da, umetokira heldu arte.
Estrogenoak, obulutegiak, Graafen folikulua, obulua, progesterona, endometrioa eta umetokia.