Marx eta Hegel: dialektika, materialismoa eta idealismoa

Marx eta Hegel: ikuspegi orokorra

Karl Marx eta Georg Friedrich Hegel gaur egungo mendebaldeko filosofiaren pentsalaririk garrantzitsuenetakoak dira, gehienbat beren ideien erradikaltasunagatik, pentsamenduen balioagatik eta eraginagatik; Marxen kasuan, komunista pentsamendua defendatu zuelarik.

Ikuspegi desberdinak baina loturak

Dena den, antzeko ezaugarriak badaude ere, haien eragina aztertuta ikusten da haien teoriak ez direla berdinak: Hegel-en ustez, ideiek dute garrantzia; Marx-ek, aldiz, mundu materialari ematen dio garrantzia. Karl Marx filosofo eta komunista militante alemaniarra izan zen. Bere teoriak, gizarteari, politikari eta ekonomiari buruzkoak, Marxismoa izenez ezagutzen dira, eta hauek gizarte klaseen arteko borroka dialektikora egiten dute erreferentzia.

Dialektika eta materialismoa

Marxek Hegelengandik dialektikaren teoria hartu zuen, eta horrela errealitatea eta historia dialektikoen bidez aztertzen ditu. Hipotesi bat prozesu batean bihurtzen da, eta erabateko dinamika sortzen da, non elementuek elkarrekiko loturak dituzten. Bien pentsamenduetan antzekotasunak badaude ere, Marxek dialektika materialistan oinarritu zuen bere ikuspegia, eta Hegel, aldiz, idealistan; hau da, haien arteko alde argia da.

Hegel: idealismoa eta ideien garrantzia

Hegel-en idealismoan, objektuak ez dira erabat kontsiderazio kanpoan existitzen: objektuak badaude, hautemangarriak dira. Ideiak kontzientziaren barruan agertzen dira, errealitatearen isla edo erreflexu moduan. Hegel-en ustez, ideien bilakaerak pentsamenduaren eta historiaren historia adierazten du, idealismoan oinarritutako arrazonamendua agerian jarriz.

Marx: materialismoa eta klase-borroka

Hegel-en teoriaren aldean, Marxen materialismoak onartzen du errealitateak jatorri material bat duela, eta horrek esperientzia eta ezagutzaren mugak markatzen dituela. Materialismoak uste du errealitatea objektiboa eta jatorri materialekoa dela; horren ondorioz, kontzientzia errealitatearen isla izan daiteke, eta kontzientziaren agerpena objektiboki erreflexionatzeko gaitasuna duten izakien ondorioa izan liteke. Marxek dio materia eta produkzio-moduetan agertzen diren erlazio ekonomikoek idazten dutela historia, alegia, materia-produktu erlazioen historia direla—hau da, materialismoan oinarritutako azalpena.

Antzekotasunak eta desberdintasunak

Marx eta Hegel batzuetan pentsamenduetan ados egon daitezke; izan ere, Marx Hegelengandik jaso zituen inspirazio eta teknikak. Hala ere, askotan Marxek Hegelen filosofia birpentsatzen eta irauli egiten du: adibidez, idealismoa materialismoaren kontra jartzen du, ideiak lehenesten dituen ikuspegia alderantzizkatuz, lehenik materiala eta ondoren gogoeta.

Gako kontzeptuak

• Dialektika: interpretazio dinamikoa non elementuek elkarrekiko loturak eta kontrajarriak izaten dituzten.
• Materialismo: errealitatea jatorri material bati egotzi eta historiaren eta gizartearen azaltzea produkzio- eta erlazio ekonomikoetan bilatzen duena.
• Idealismoa: ideiek eta kontzientziak errealitatearen azterketan dituzten papera azpimarratzen duena.
• Marxismoa: Marxek garatutako teoria sistema, gizarte klaseen arteko borroka eta ekonomia azpimarratzen dituena.

Laburbilduz, Hegel eta Marx artean loturak eta gatazkak daude: Hegel ideien eta kontzientziaren garrantzia nabarmentzen duen idealista bada, Marxek, aldiz, errealitate materialaren eta klase-borrokaren garrantzia azpimarratzen duen teoria eraiki zuen.