Marx eta Alienazio Ekonomikoa
1.5. Ekonomia eta alienazioa
Marxentzat alienazio ekonomikoa da alienazio modu nagusia, gainerako guztiak haren mende daudelako. Ekoizleari lanaren produktua kentzen zaio. Lana da gizabanakoa aske izateko modua. Marxek ez zuen ukatu giza esentzia, baina behar biologikoekin zerikusia izango zuela esan zuen. Lanaren bidez, gizakiak errealitatea eraldatzen du bere beharrak asetzeko. Gizakiaren zoriona ekintzan dago, ez delako izaki pasiboa. Marxentzat hauek dira lanaren alienazio motak:
1. Alienazioa produktuarekin: fetixismoa
Kapitalismoaren ekoizpen moduan, langileak ez dira ekoizten denaren jabe. Produkzioa kapitalistaren esku geratzen da. Merkantzia-fetixismoan, benetan inportantea dena objektua da; subjektua, berriz, salgaiaren ekoizpen-baliabidea da. Marxismoaren kritikan esaten da gizakiak izan behar duela beti helburua eta inoiz ez zerbait lortzeko bidea.
2. Alienazioa produkzio-jarduerekin
Lan-prozesuaren alienazioa: lanbide modernoek sistemak gizabanakoa bizitza osoan zehar behin eta berriz eragiketa bera egitera kondenatzera eraman dute. Langileak ez dira beren buruaren jabe lanean ari direnean; behar organikoak asetzen dituztenean bakarrik sentitzen dira aske.
3. Naturarekiko alienazioa
Lanaren bidez naturarekin etengabe harremanetan gaude. Natura etxea, baliabidea eta elikagaia da guretzat, eta guk natura berreskuratzeko sortzaileak, gure erara eraldatuz, kultura bihurtzen dugu.
4. Beste gizaki batzuekiko alienazioa
Gizaki batzuek naturarekiko eta beste gizaki batzuekiko harremana galtzen dute. Gainerako gizakiak lehiakidetzat edo jabetzat hartuko dira, eta jabeentzat gainerakoak langiletzat edo lehiakidetzat hartuko dira. Gizarte kapitalista honetako langileek lan alienatzaile batean emango dituzte eguneko ordu gehienak, eta gero etxera itzuliko dira nekatuta, espiritua garatu ahal izateko.
Marxen arabera, errealitatean gertatzen ari den gertaera ekonomikotik abiatzen gara: zenbat eta aberastasun gehiago sortu eta ekoizpena gero eta gehiago hazi, orduan eta pobreagoa da langilea. Marxentzat giza bizitzaren oinarria lana da, eta ez arrazoia, nahiz eta mendebaldeko filosofiak gizakiaren funtsezko indar gisa aldarrikatu zuen.