Manuel Godoyren Garaia: Gerrak, Erreformak eta Krisia

Manuel Godoyren Garaia (1792-1808): Despotismo Ilustratua eta Iraultzaren Beldurra

Manuel Godoyren agintaldia (1792-1808), bereziki 1798-1800 bitartean, despotismo ilustratuaren eta Iraultza Frantsesaren beldurraren garaia izan zen Espainian.

Frantziarekiko Gerrak eta Aliantzak

Luis XVI.a exekutatu ondoren, Espainia Frantziarekin gerran sartu zen, Konbentzio Gerra (1793) izenez ezagutzen dena. Hasieran Espainia garaile izan zen, baina gerrak aurrera egin zuen, bakea sinatu beharrean. Britainia Handiak laguntza eskatu zion Espainiari Frantziari itsasoz aurre egiteko, baina honek ezezkoa eman zuen.

1794an, Konbentzio indarrek Kataluniaren zati bat hartu zuten. Bartzelonan defentsa-batzordeak sortu ziren. Gipuzkoa ere erraz hartu zuten, eta bertako aldundiarekin bakea negoziatu zuten. Godoy gerra gelditzen ahalegindu zen, eta frantziarrekin akordioa lortu zuen Basileako Bakean (1795). Espainiak lurralde osoa berreskuratu zuen, Frantziari Santo Domingo uhartearen zati bat emanez eta merkataritza-abantaila batzuk lagatzearen truke.

Urtebete geroago, San Ildefonsoko Itunak frantziarren eta espainiarren arteko aliantza berrezarri zuen, Ingalaterraren aurka borrokatzeko.

Britainia Handiaren Mehatxua eta Itsas Merkataritza

Karlos IV.aren monarkiak zuen benetako mehatxua britainiarrak Amerikako merkatuan sartzea zen. Espainiako ontzidia sarraskitu egin zuten San Vicente lurmuturreko borrokan (1797), eta aurrerantzean itsasoz gaindiko merkataritza babesik gabe geratu zen.

Godoyren Erreformak eta Ilustrazioa

Godoyk aldi labur batez espiritu erreformista berreskuratu zuen. Bere neurri nagusiak honako hauek izan ziren:

• Nekazaritza-eraldaketa babestu zuen.
• Zerga batzuk kendu zituen.
• Manufakturen prezioak liberalizatu zituen.
• Gremioen boterea murriztu zuen.

1797an, Ilustrazioko izen ospetsuenekin gobernua eratu zuen. Hala ere, Iraultza absolutismo monarkikoaren aurkakoa zen, eta horrek ezegonkortasuna ekarri zuen. Elizgizon askok ideia horiek zabaldu zituzten. Ilustratu ospetsu batzuek programa aldatu zuten, Inkisizioaren beldur zirelako.

Krisi Ekonomikoa eta Lehen Desamortizazioak

Krisi ekonomiko eta fiskalak zirela eta, jakien prezioak gora egin zuten, eta Estatuaren finantza-egoera eutsiezina zen. Bestalde, Ogasunean arazo larriak zeuden.

Lehen Desamortizazioak

Elizaren jabetzak saldu zituzten lehen aldiz. 1804tik aurrera, Estatua porrot-egoeran murgildu zen. Antzinako Erregimenak desamortizazioen aroa hasi zuen. Nahiz eta XIX. mendeko liberalek ordena berria lortzeko borrokan erabilitako arma izan, Karlos IV.a gizarte tradizionalari eusten ahalegindu zen horren bidez.

Desamortizazioa 1808ra arte luzatu zen, eta Elizako jabetzen seigarren atala esku pribatuetara igaro zen. Lurrak salduta, landa-gizarte berria eratu zen.