Makroekonomiaren Oinarriak: BPG, BPN eta Diruaren Funtzioak

Makroekonomiaren helburuak

Makroekonomiaren helburu nagusiak honako hauek dira:

• Ekoizpen eta kontsumo maila altua izatea.
• Langabezia-tasa baxua mantentzea.
• Inflazio-tasa kontrolatzea.
• Defizit publiko eta kanpo-defizit orekatua lortzea.
• Truke-tasa egonkorra izatea.

BPG (Barne Produktu Gordina)

Herrialde batek urtebetean ekoitzitako amaierako ondasun eta zerbitzuen guztirako diru-balioa neurtzen du. BPGa bi eratan kalkula daiteke:

• BPGfk (faktore-kostutan): Ondasun eta zerbitzuak fabrikako prezioan baloratzen dira (zergak ez dira sartzen, diru-laguntzak bai).
• BPGmp (merkatu-preziotan): Ondasun eta zerbitzuak salmenta-prezioan baloratzen dira (zergak sartzen dira, diru-laguntzak ez).

Ekuazioak:

• BPGfk = BPGmp - Zz + Dl
• BPGmp = BPGfk + Zz - Dl

BPN eta NPG

BPN (Barne Produktu Garbia): BPN = BPG - KFK (kapitalaren higadura edo balio-galera).

NPG (Nazio Produktu Gordina): Produkzio-faktoreek Espainian eta atzerrian sorturiko jarduera ekonomikoa neurtzen du.

Finantza-bitartekariak eta Dirua

Finantza-bitartekarien eskaintzaileak bankuak eta aurrezki-kutxak dira; eskatzaileak, berriz, finantza-beharrizana dutenak.

Truke-ekonomiaren zailtasunak

Truke zuzenak zailtasunak ditu: beharrak ez koinziditzea, garraio-arazoak, balioa zehazteko zailtasuna, zatiezintasuna eta iraupen laburra. Hori gainditzeko, diru-merkantzia sortu zen. Ezaugarriak: iraunkorra, erabiltzeko erraza, zatigarria eta urria.

Diruaren funtzioak eta motak

XVIII. mendean banku zentralak sortu ziren txanponak eta billeteak jaulkitzeko. Diruaren funtzioak:

• Ordaintzeko bidea.
• Ekonomiaren kontu-unitatea (balioak adierazteko).
• Balio edo aberastasun-gordailua.
• Etorkizuneko ordainketetarako patroia.

Diru motak:

• Legezko dirua: Estatuak babestutako dirua.
• Diru-merkantzia: Bere balioa txanponaren metalaren balio bera duena.
• Diru-zeinua: Metalaren balioa baino handiagoa duena.
• Diru bihurgarria: Metal preziatuengatik trukatu daitekeena.
• Banku-dirua: Finantza-bitartekariek sortutakoa, gordailuetan oinarritua.