Lurralde-desorekak Espainian: historia eta egungo egoera

Lurralde-desorekak Espainian

Desoreka historikoa

Faktore nagusia industrializazioa izan da; izan ere, XIX. mendean sortu zenetik, alde nabarmenak eragin zituen. Kontraste horiek sendotu egin ziren 1960ko hamarkadako garapen industrialaren garaian.

Ondorioz, lurralde-eredu bat sortu zen, honako ezaugarri hauek zituena: barrualde garatugabea eta periferia garatua. Periferiak eta Madrilek biztanleria, aberastasuna, azpiegitura hoberenak eta gizarte-zerbitzuak kontzentratu zituzten, bizi-maila altuagoa ahalbidetzen zutenak.

Penintsulako barrualdeko eremuek, Galiziak eta Andaluziak, biztanleria galdu zuten emigrazioaren ondorioz, aberastasun-maila txikiagoa izan zuten, gutxiago probestu zituzten azpiegiturak, ekipamenduak eta zerbitzuak, eta espazio "periferiko" paper bat izan zuten.

Gaur egun, 1975eko krisiak ekarri zuen aldaketaren ondoren, garapena eta lurralde-desorekak faktore berrietan oinarritzen dira; faktore horietan, industriak ez du papera nagusia izaten jarraitzen.

Desoreka produktiboa

• Maila altuagoko hirugarren sektoreko espezializazioa.
• Merkataritza-jarduerak.
• Goi-teknologiako industriak.
• Eskulan kualifikatuaren eskuragarritasuna.
• Azpiegituren eta ekipamenduen kalitatea.

Nuwofu desorekak ardatzen artean:

• Garapen-ardatzak: Madril, iparraldeko Mediterraneoko itsasertza, Ebro ibarra, uharteak eta Euskal Autonomia Erkidegoa.
• Gainbehera-ardatzak: Kantauri itsas Isurialdea.
• Gutxi garatutako ardatzak: Extremadura, bi Gaztelak, Galizia, Andaluzia eta Murtzia.

Desoreka soziala

Posiziorik baxuenetan Extremadura, Andaluzia eta Gaztela-Mantxa daude. Eros-ahalmen handiena duten etxeak Nafarroan, Madrilen, Euskal Autonomia Erkidegoan eta Katalunian daude.

Pobrezia-tasa handiena duten erkidegoak Extremadura, Ceuta, Melilla, Andaluzia eta Gaztela-Mantxa dira.

Desoreka teknologikoa

Gehien inbertitzen duten erkidegoak Madril, Katalunia, Andaluzia eta Euskal Autonomia Erkidegoa dira. Goi-teknologian gehien okupatzen dutenak Katalunia eta Madril dira, eta enplegu-portzentaje handiena aurkezten dutenak Euskal Autonomia Erkidegoa, Nafarroa, Katalunia eta Aragoi dira.

Botere publikoak arazoaz jabetzen dira, eta badakite neurri zuzentzaileak sortu behar direla, biztanleriaren eta hazkunde ekonomikoaren kontzentrazio espazialerako sistemaren joera gutxitzeko.