Lehen Mundu Gerraren Ondorioak eta Gerraosteko Garapenak

Gatazkaren Ondorioak: Parisko Bakea

Garaitutako herrialdeek sinatutako itunei Parisko Bakea deitzen zaie. Alemaniak sinatu zuena, berriz, Versaillesko Ituna da. Parisko Bakearen helburuak hauek ziren: Alemania suspertzea eragoztea, botereen oreka lortzea eta Errusia bakartuta uztea.

Lurralde Aldaketak

• Alemaniari koloniak kendu zizkioten, eta Europan ere lurrak galdu zituen.
• Austria-Hungaria zatitu zen (adibidez, Austria eta Hungaria).
• Polonia eta Errumania estatu-tapoi bihurtu ziren.

Gerraren Ondorioak: Versaillesko Ituna

Versaillesko Ituna Alemaniak onartu behar izan zuen inposizioa izan zen. Frantziak, mendekua hartu nahian, Alemaniaren mugako lekuak desmilitarizatzea lortu zuen.

Nazioen Elkartea

Nazioen Elkartea herrialde handien arteko arazoak modu baketsuan konpontzeko sortu zen.

Ekonomia Hazkunde Desberdina

• AEB munduko potentzia handiena bihurtu zen.
• Krisia mundura zabaldu zen, inflazioa eta langabezia sortuz.
• 1923. urtean krisia konpontzen hasi zen.

Lehen Diktaduraren Garaipena

Europan erregimen demokratikoak sortu ziren. Garai horietan, munduko langile eta nekazariek gerra marxista bat egin nahi zuten, eta burgesak, beldur zirenez, diktadurak bultzatu zituzten.

Dawes Plana

AEBk dirua eman zion Alemaniari, honek Frantziari eta Erresuma Batuari zorrak ordain zitzan. Era berean, Frantziak eta Erresuma Batuak AEBri ordaindu zizkioten gerrako zorrak.

1929ko Krisiaren Jatorria

Superprodukzioa eta espekulazioa izan ziren 1929ko krisiaren jatorria. Krisiaren jatorria eta konpontzeko ahaleginak:

Zirkulu biziosoa: AEBk krisia duenez, koloniei gutxiago erosten die, eta, ondorioz, koloniak ere krisian daude. AEBk Europan duen dirua berreskuratu nahi du, eta, beraz, Europa ere krisian sartzen da.

New Deal: Estatuak dirua gastatzen du obra publikoetan. Horrela, jendeak lana lortzen du, eta zirkulua berriro martxan jartzen da, lan gehiago eta kontsumo handiagoa egonik.

Langileek iraultza marxista egin nahi dute, baina burgesek, hori antzemanda, alderdi faxistak bultzatzen dituzte.

Gizarte Modernizazioa

• Biztanleriak politikan parte hartzen du, eta, erdi mailako klasea egonkortzen den heinean, herritarrak gehiago inplikatzen dira politikan.
• Politikan parte hartzeak masa-alderdiak sortzea eragin zuen. Lehen, ekitaldi politikoak gutxiengo batentzat ziren.
• Bizitza-maila hobetu zen, eta kontsumo-gizartea agertu zen. Lehen pribilegiatuen esku zeuden ondasunak (igogailuak, berogailuak...) jende gehiagoren eskura zeuden.
• Lanaldia murriztu zenez, aisialdiaren beste kontzeptu bat sortu zen: zinemak eta masa-kirolek arrakasta handiagoa izan zuten.

Emakumeen Emantzipazioa

Mugimendu sufragistak agertu ziren, eta emakumeek eskubide gehiago lortu zituzten, beraien egoera hobetuz.

Komunikabideen eta Aisialdiaren Garapena

Erregimen faxistek eta komunistek prentsa, irratia eta zinema erabili zituzten propaganda eta doktrinatze-baliabide gisa. Hauek biztanleria ideologikoki kontrolatzeko modu eraginkorrena zirelako.