Langileen Nazioarteko Elkarteak eta Anarkismoa
LANGILEEN NAZIOARTEKO ELKARTEA (LNE) ETA ANARKISMOA: 1860ko hamarkadan gizarte teoria berriak eta langileen elkarteak bat egin, 1 INTERNAZIONALA. 1864 ko Irailaren 28an , Londreseko Saint-Martins Hall-ean sortu egin zen. Langileen elkarteko ordezkariek sortu. Ideiak: langileen euren burujabetza, langileak kapitaletik askatu, aginte politikoa eta elkartasuna. Federazio nazionaletan zeuden antolatuak, azkar hedatu egin zen. Iritzi ezberdinak bildu: Britaniar tradeunistak (sindikatuak), Proudhniar frantsesak eta Marxen jarraitzaileak. ANARKISMOA. Bakuninen teorietatik atera anarkismoaren oinarriak. Mikhail Bakunin 1814-1876 Errusiakoa, anarkismoaren ordezkari nagusia. Anarkismoaren ideiak, zentralizatuen kontra, politikaren kontra, iraultzen aldekoak. Bakunin LNE an sartu 1868an. PARISEKO KOMUNA SORTU ETA 1 INTER. DESEGIN: Frantziako aginte hutsunaren ondorioz sortu , 1871 martxo-maiatza artean. Langile gobernuaren 1 gobernu esperientzia izan. Biltzar komunala sortu, talde erradikalak kontrolatu. Frantziako 3garren errepublikako tropak hiriburuan sartu eta komuna desegin. 1876 ean New York-en 1Inter desegin.
ALDERDI SOZIALISTAK ETA 2 INTERNAZIONALA: XIX amaieran langile klasea hedatu, alderdi sozialista nazionaletan antolatu. Alderdi sozialistak beste Internazional batean bildu, jarrera sozialistak ezberdinak bildu, nazioarteko sozialismoa ordezkatu. Alderdi sozialistak sortu, 1875-1914 bitartean alderdi sozialista marxistak sortu eta finkatu Europan, Alemaniako alderdi sozialdemokrata eredu 1875, edozein herritar partaide, langile kulturala sortu, kultur etxea, herriko etxea, elkarteak eta kooperatibak. Internazionala berreraiki, 2 inter 1889 an Parisen sortu, alderdi sozialisten federazio malgua izan, alderdiaren autonomia eta anarkistak ez onartu. 1896ean elkarte demokratak sortu, XX hasieran ondo finkatu eta onartu, 2 talde, sozialista iraultzaileak eta sozialdemokratak. Sozialdemokraten eta iraultzaileen arteko barne zatiketa, sozialdemokratak gizarte harreman graduala eskatu, politikan parte hartu aldaketak lortzeko eta burgesekin lan egin. Iraultzaileak, aldaketak nahi, proletarioaren diktadura nahi, indarrez. XX mendean borrokak areagotu, 1914-1921 artean zatiketa eman, sozialdemokratak eta komunistak. Inperialismoaren eta gerraren aurreko jarrerak, liskarren oinarriak, Inperialismoa, sozialdemokratak alde eta iraultzaileak kontra, mundu gerra bi aldeak kontra.