Lan-merkatua, Soldata eta Produktibitatea: Oinarrizko Kontzeptuak

1. Lan-merkatua

Soldata

• Besteen kontura egindako lanaren ordainsaria.
• Ekonomiaren ikuspegitik, lanaren prezioa da.
• Familien sarrera-iturri nagusia.

Soldatak zirkunstantzia hauek baldintzatzen ditu:

• Langileen errealizazio pertsonala eta profesionala.
• Familien bizi-maila (eta, ondorioz, herrialdearen bizi-maila ere bai).

1.1. Lan eskaintza eta eskaria

Orekako soldata

Eskaintzaren eta eskariaren joko askearen bidez lan-merkatuaren oreka lortzen duen soldata da.

Langileak eskainitako eta enpresek eskatutako lan-kantitateari dagokion soldata da.

Lan eskaintza

Familiek eskainitako lan-kantitatea da.

Faktore hauen araberakoa da:

• Biztanleriaren ezaugarriak: Zahartzea, lan egiten duten edo egin nahi duten pertsonen kopurua, prestakuntza, etab.
• Soldata maila: Zenbat eta handiagoa izan, orduan eta jende gehiago egongo da lan egiteko prest. Hala ere, ez da konstantea eta aldaezina; soldata oso handia denean, denbora libre gehiago nahi izatea gerta daiteke.

Lan eskaria

Enpresek eskatutako lan-kantitatea da.

Faktore hauen araberakoa da:

• Ekoitzitako ondasunaren edo zerbitzuaren prezioa: Zenbat eta handiagoa izan produktua saltzeko prezioa, orduan eta gehiago mereziko du langilea kontratatzea, ekoizpena handitzeko.
• Langilearen produktibitatea: Langilearen prestakuntzak zerikusi zuzena du lanean. Langileei esker lortzen da ekoizpena.
• Soldata maila: Soldatak gora egiten badu, kostuek ere gora egingo dute, eta enpresak langile gutxiago kontratatzeko prest egongo dira, eta alderantziz.

1.2. Lehia ez-perfektuko merkatua

Lan-merkatuaren funtzionamendua lehia perfektuko merkatu batena izango litzateke, non lana ondasun trukagarria den, eta berdin izango lioke langile bat edo bestea kontratatzea.

Hala ere, lan-merkatuak lehia ez-perfektuko merkatuak dira, faktore hauengatik:

• ESKU HARTZEA: Lan-merkatua ez da askea, interes publikoko arrazoiengatik. Ez dago gehieneko mugarik soldatentzako, baina bai gutxienekoak (LGS).
  • Lanbide arteko gutxieneko soldata (LGS): Gobernuak finkatuta, langileen bizi-modu duina bermatzeko.
  • Gutxieneko soldatak: Sindikatuek eta enpresek adostu, langile-mota bakoitzaren arabera, betiere LGSa errespetatuz.
• ONDASUN DESBERDINDUA: Langileak ez dira robotak, eta lanpostuak ez dira berdinak. Soldata desberdintasunak azaltzen dituzten zenbait faktore daude (objektiboak eta subjektiboak).

2. Produktibitatea eta soldatak

Lanaren produktibitatea

Lortutako ekoizpenaren eta erabilitako lan-kantitatearen arteko erlazioa neurtzen du.

Baldintza berdinetan, langile batek beste batek baino gehiago ekoizten badu, produktiboagoa dela esaten da.