Kulturartekotasuna: Erlatibismoa ala Unibertsalismoa?

Gizakiaren Gizarteratzea: Gizartea, Naturala ala Kulturala? (4. gaia)

Askotariko Kulturen Aurreko Joerak (7. gaia)

Etnozentrismoa

Etnozentrismoa: Beste kulturak norberaren kulturaren arabera neurtzea da. Norberaren helburuen ezaugarrien arabera aztertzen eta interpretatzen dira beste kulturak.

Etnozentrismoaren Ondorioak

• Beste kulturetako bizimoduak ulertzeko gaitasunik eza.
• Norberaren taldearekiko kohesio-sentimendua gogortzea.

Sentimendu horien ondorioz, besteak baino hobeak direla pentsa daiteke. Horrek bi jarrera sor ditzake:

• Paternalismoa: Besteekiko onginahia, baina gutxiagotasun-sentimendua adieraziz.
• Inposaketa: Norberaren kultura besteei inposatzea.

Muturreko Etnozentrismoaren Adierazpenak

Etnozentriko batzuek honako jarrerak izan ditzakete:

• Xenofobia: Atzerritarrenganako gorrotoa.
• Arrazakeria: Arraza jakin batzuk besteak baino gutxiagotzat jotzea.
• Chauvinismoa: Aberzaletasun itsua.
• Aporofobia: Pobreenganako gorrotoa (hedatuena).

Kultura-erlatibismoa

Kultura-erlatibismoa: Kultura bakoitza bere balioetan oinarrituz aztertzea proposatzen du. Etnozentrismoa baino hobea da, baina ez du kulturen arteko elkarrizketa bultzatzen.

Kultura-erlatibismoaren Arriskuak

• Arrazakeria: Kultura bakoitzak bere horretan jarraitu behar duela pentsatzea, nahasketarik gabe.
• Kulturak elkarrengandik banatzea: Kulturen arteko harremanak saihestea.
• Jarrera erromantikoa: Beste kulturen alderdi onak gehiegi puztea, zentzu kritikoa galduta. Horrek ondorio larria ekar dezake: giza eskubideen urraketak onartzea (adibidez, emakumeen diskriminazioa).
• Kultura-paralisia: Tradizioak gordetzearen garrantzia azpimarratzea, aldaketak eta moldaketak baztertuz. Kultura orok bizirik iraun behar du, eta egoera berrietara moldatzeko gai izan behar du. Kulturen arteko harremanak aberasgarriak dira.

Kulturartekotasuna

Kulturartekotasuna: Beste kulturekiko errespetuan oinarritzen da, kultura-erlatibismoak bezala. Baina, kultura-erlatibismoaren hutsuneak gainditzen ditu, kulturen arteko berdintasunezko harremanak aldarrikatzen baititu.

Kulturartekotasunaren Helburuak

• Gure gizartea eta mundua pluralak direla onartzea.
• Kulturen arteko harremanak konplexuak direla ulertzea (norbanakoaren eta komunitatearen ikuspegitik).
• Kulturen arteko elkarrizketa sustatzea.
• Munduko arazoei konponbidea bilatzeko elkarlanean aritzea.

Kulturartekotasunaren helburu nagusia mundu plural honetan elkarrekin bizitzen ikastea da. Kultura-aniztasuna aberastasun-iturria da. Kulturartekotasuna integrazioaren aldeko jarrera da, banaketaren eta bazterketaren aurkakoa.

Kulturen Arteko Harremana: Erlatibismoa ala Unibertsalismoa? (8. gaia)

• Erlatibismoa: Erlatibismoaren arabera, ezinezkoa da egia absolutua aurkitzea, bakoitzak modu desberdinean pentsatzen duelako (iritzi kontua). Adibidez, emakumeek turbantea erabiltzea ala ez.
• Unibertsalismoa: Unibertsalismoak, aldiz, kultura guztietan onartuta dagoela zer dagoen ondo eta zer gaizki defendatzen du (gizartearen adostasuna). Adibidez, esklabotza.

Kulturen arteko elkarrizketa ezinbestekoa da gaur egungo erronkei aurre egiteko. Baina, benetako elkarrizketa posible al da?

Erlatibismoak elkarrizketa hori ezinezkoa dela dio, eta ez litzatekeela desiragarria izan behar. Unibertsalismoak, berriz, kultura guztiek balio komunak dituztela dio (adibidez, errespetua). Unibertsalismoak kulturartekotasunaren aldeko jarrera bultzatzen du, eta horrek kulturen arteko benetako elkarrizketa ahalbidetzen du, kultura batzuek besteak menderatzea eragotziz.

Balio Unibertsalak eta Elkarrizketa

Balio unibertsalak izatea ezinbestekoa da elkarrizketa emankorra lortzeko. Balio horiek honako hauek dira:

• Giza eskubideak errespetatzea.
• Askatasuna, berdintasuna eta elkartasuna onartzea.
• Elkarrizketaren aldeko jarrera izatea, tolerantzia aktiboaren bidez (besteen ikuspuntuak ulertzeko ahalegina eginez).

Disertaziorako Oharrak

(Disertazioaren atalak ez dira zuzenean HTML dokumentuaren parte, baina garrantzitsuak dira gaia ulertzeko.)

• Sarrera: Laburra, argia eta zehatza izan behar du. Tesia zein atalarekin (ontologia, epistemologia...) lotzen den azaldu, eta atal horrekin lotutako arazo filosofikoa aurkeztu. Ondoren, TESIA idatzi.
• Garapena: Gaiaren inguruko ikuspegi desberdinak aztertu. Horretarako, filosofoen iritziak eta ikuskerak azaldu, onartutako eta kritikatutako ideiak adierazi, ideien arteko loturak egin, eta kontzeptuak erlazionatu. Azkenik, ikuspegi horietatik ondorioak atera (bateraezinak diren, enpirikoki egiazta daitezkeen, laburtzeko edo gainditzeko modurik dagoen, alternatibarik dagoen aztertuz).
• Ondorioa: Iritzia emanez gogoeta txiki bat egin. Tesiaren balorazioa egin (alde positiboak eta negatiboak), eta iritzia adierazi, adibideak eta datuak erabiliz (historia, literatura, artea, erlijioa, filmak, berriak...).