Kontzeptu politiko eta etikoen definizioak: legezkotasuna, legitimitatea eta demokrazia

Laburpena

Dokumentu honek kontzeptu politiko eta etiko nagusiak laburbiltzen ditu: legezkotasuna, legitimitatea, deliberazio demokrazia, gizarte zibila, desatxikimendua, demokrazia kosmopolita, duintasuna, zuzenbidea eta giza eskubideak. Ikaslea kontzeptu bakoitza zer den eta elkarren artean nola lotzen diren ikasiko du.

Funtsezko puntuak

Legezkotasuna: ekintza edo instituzio bat legeak betetzen dituen ala ez da.
Legitimitatea: ekintza edo instituzio bat justifikatuta dagoen ala ez da.
Deliberazioa eginkizun demokratikoaren gakoa da, eta sistema demokratikoak lau alderdi bermatu behar ditu.
Gizarte zibila herri-ekimenek sortutako elkarte eta erakundeen sare trinkoa da, interes komunen alde lankidetzan aritzen dena.
Desatxikimendua parte-hartze eta inplikazio eza da, eta frustrazioa eta ordezkari politikoekiko konfiantza falta bezalako arrazoiek eragiten dute.
Duintasuna: pertsona guztiok duintasunean berdinak gara, eta Kantek esan zuen pertsonak duintasuna dugula, ez prezioa.
Eskubide legalak (konstituzioa, lege arruntak, erabaki judizialak) eta eskubide moralak (gizarte-hitzarmenaren aurretikoak) bereizten dira.

Frogatu zeure burua

Legezkotasuna:

Ekintza edo instituzio batek legeak betetzen dituen ala ez da. Gizarte-ordenaren eraikuntzan etika eta politika zein lotuta dauden zeharo argi geratzen da hau bereizten badugu.

Legitimitatea:

Ekintza edo instituzio bat justifikatuta dagoen ala ez da. Gizarte-ordenaren eraikuntzan etika eta politika zein lotuta dauden zeharo argi geratzen da hau bereizten badugu.

Deliberazio demokrazia:

Deliberazioak alde onei eta txarrei nahiz helburuei eta bitartekoei buruzko eztabaida arrazionalak dira. Deliberazioa da eginkizun demokratikoaren gakoa sistema politiko batean. Demokratikoa izango bada, deliberaziozkoa behar du izan.

Sistema demokratikoak lau alderdi bermatu behar ditu:

Gutxieneko justizia-maila ziurtatzea.
Ordezkaritza-mekanismoak hobetzea.
Herritarrei protagonismo handiagoa ematea.
Herritarren parte-hartze aktiboa sustatzea.

Gizarte zibila:

Herri-ekimenek eratutako elkarte eta erakunde ugariek osatzen duten sare trinkoa.

Bi bereizgarri nagusi ditu:

Elkarte eta erakundeek osatzen dute.
Interes komun batzuen alde lankidetzan aritzeko batzen dira.

Desatxikimendua:

Demokrazia gaur egun nolako egoeran dagoen ikusita, ezaguna da badirela arazoak. Arazo nagusietako bat parte-hartze eta inplikaziorik eza da: herritarrek politikoarekiko atxikimendurik ez izatea.

Arrazoiak:

Frustrazioa.
Ordezkari politikoei ez sinestea.
Nahigabea.
Errealitatea aldatzeko boterea benetan dutenak guk hautatutakoak ez direlako irudipena.
Kolonialismo ekonomikoa.

Demokrazia kosmopolita:

Herritar demokratikoentzat helburu berri bat da. Bestelako demokrazia-eredu bat eskatzen du, nazio-estatuen mugak gainditzen dituena.

Horretarako gure demokraziaren muina berreskuratu behar da eta pertsona guztiok askeak eta berdinak garelako aitorpena egin. Muga bakarra giza eskubideak onartzea izan behar du, muin eta funts moral gisa.

Duintasuna:

Justiziaren ideiak pertsona guztiok duintasunean berdinak garela aitortzea dakar; gizaki garen aldetik denok maila bera eta kategoria berdin-berdina dugula onartzea.

Gizaki guztiak errespetu berberaz tratatu beharra.

Pertsonok (Kantek) duintasuna dugu, eta ez prezioa.

Zuzenbidea:

Denok duintasunean berdinak garela praktikan jartzeko politikak erabil dezakeen oinarrizko tresna.

Zuzenbideaz ari garenean, sistema juridikoaz ari gara; estatu bateko legeen multzoaz eta estatuz gaindiko erakundeetako legeez ere.

Bi eskubide mota daude:

Eskubide legalak: konstituzioa, lege arruntak eta erabaki judizialak dira.
Eskubide moralak: gizarte-hitzarmenaren aurretikoak dira, pertsona guztiok duintasunean berdinak garela ideiari jarraituz.

Giza eskubideak:

Pertsonoi pertsona izateagatik dagozkigun eskubideak dira, gizaki garelako dagozkigunak alegia. Eta gizadiak elkar hartuta helburutzat hartu duen proiekturik onena bihurtu da.

Ohiko galderak

Zein da legezkotasunaren eta legitimitatearen arteko aldea?

Legezkotasunak ekintza edo instituzioak legeak betetzen dituen ala ez adierazten du. Legitimitateak, berriz, ekintza edo instituzioa justifikatuta dagoen ala ez adierazten du.

Zer dira eskubide legalak eta eskubide moralak?

Eskubide legalak konstituzioak, lege arruntek eta erabaki judizialek ematen dituzte. Eskubide moralak gizarte-hitzarmenaren aurretikoak dira, eta pertsona guztiok duintasunean berdinak garelako ideiari jarraitzen diote.

Zer da giza eskubideen funtsa?

Giza eskubideak pertsonei pertsona izateagatik dagozkien eskubideak dira. Dokumentuaren arabera, gizadiak helburutzat hartu duen proiekturik onena dira.