Kanten Etika: Autonomia, Inperatiboa eta Postulatuak

Autonomia morala

Subjektuak berak bideratu behar du bere ekintza. Lege morala ezin daiteke gizabanakoaren gainetik dauden elementuetatik eratorri.

Beraz, erregeak ere ez du eskubiderik moralari edo erlijioari lotutako kontuetan bere mendekoei ezer agintzeko: “Caesar non est supra grammaticos”. Hori dela eta, filosofia kantiarrak moraltasuna eta legetasuna bereizten ditu.

Inperatibo kategorikoaren postulatuak

Arrazoi huts teorikoak ukatzen dituen ideiak (sine qua non). Arrazoi teorikoak ezin ditu hiru ideia horiek ezagutu, ekintza morala ahalbidetzen duten postulatu edo a priori-zko aurresuposizio bihurtzen badira ere:

• Askatasuna: Gizakiak askatasunik ez badu eta zerbaitek behartzen badu edonola jokatzera, orduan ezin dugu judizio moralik egin gure jokabideaz.
• Arimaren hilezkortasuna: Bizitza honetan gure helburuak behin betiko bete ezin ditugulako, merezitako saria edo zigorra jasotzeko.
• Jainkoa: Gizakiak bere espeziearen historiaren arrazionalitatea eta zentzua bilatzen duenean, beste munduan aurkitzen du asetasuna.

Zer egin behar dut?

Kantek arazo etikoa planteatzen du, hau da, nola bideratu behar duen bere jarrera. Arau moral orok agindu forma du: agindu kategorikoak. Aginduak kategoriatan banatuta daude eta formulazio hau behar dute: “Joka ezazu zeure jokabidea lege orokor bihurtzea nahi bazenu bezala”.

Inperatibo kategorikoak jarrera jakin bat agintzen duten lege praktikoak dira, eta ez dituzte ekintzaren materia edo haren ondorioak kontuan hartzen. Ekintza bat agintzen dute, ona delakoan, hau da, a priori-zko formari soilik erreparatuz; baldintzarik gabekoak dira. Beraz, unibertsaltasuna da lege moralaren bereizgarria.

Zer itxaron dezaket?

Kant gizakiaren patuaz galdetzen da, eta gizakiak bere etorkizunean itxaron dezakeenaz edo bere etorkizunari ikus diezaiokeen zentzuaz. Bere idazlan batean, historiak helburu arrazionala duela esaten digu. Helburu hori lege morala betetzea izango litzateke. Lege moral hori hiru helburu hauek lortuz gauzatzen da:

• Giza arrazionalitatearen garapen osoa.
• Gizartearen barruan gizakiaren askatasuna.
• Herrien arteko betiereko bakea.

Erlijioa arrazionala da, norbera bere barnean bizi behar den erlijioa; ez da errealitate publikoa izan behar (deismoaren eta pietismoaren eragina).