Israel-Palestina Gatazka eta 1973ko Krisi Globala
Israel eta Palestinaren arteko Hirugarren Gerra
Israel eta Palestinaren artean hirugarren gerra piztu zen: Sei Eguneko Gerra, hain zuzen ere. Lehenago, palestinarrek Palestinaren Askapenerako Erakundea (PAE) sortu zuten mugimendu politiko gisa, eta horrek herrialde arabiarrak mobilizatu zituen Israelen aurkako beste eraso bat egin zezaten. Baina Israelek erasoa geldiaraztea lortu zuen; sei egunean soilik herrialde horiek garaitu eta honako lurralde hauek okupatu zituen. Lurralde horietan, gehienetan, biztanle palestinar gehienak bizi ziren.
1973ko Laugarren Gerra eta Petrolioaren Krisia
Laugarren gerra 1973ko urrian gertatu zen, jai juduaren egunean. Siriak eta Egiptok, Sobietar Batasunaren laguntzaz, ustekabeko erasoa egin zuten, eta Israelek, Ameriketako Estatu Batuen laguntzaz, kontraerasoa jo zuen. Herrialde arabiarrek, erantzun gisa, petrolioa erabili zuten mendebaldearen aurkako presioa egiteko: petrolio horniketa txikitu eta prezioa lau aldiz handitu zen. Horrela, 1973an, petrolioaren krisia izenarekin ezagutzen den krisi ekonomiko larria hasi zen.
Azkenean, AEBk babestuta, bake elkarrizketak egin zituzten eta Egiptok lurraldeak berreskuratu zituen. Israelen eta Egiptoren arteko bakea 1979an gauzatu zen, eta Israelek palestinarrei autonomia emango ziela agindu zuen. Gainerako herrialde arabiarrek ez zuten bakea onartu; beraz, Israelen eta palestinarren arteko gatazkak jarraitu egin zuen.
Amaieraren hasiera: Gerra Hotza eta Testuinguru Berria
1973 oso urte garrantzitsua izan zen Gerra Hotzari dagokionez. Gertaerek zalantzak sortu zituzten: Estatu Batuek Vietnamgo gerrako porrotak eta petrolio krisiak ahuldu egin zituzten. Sobietar Batasunak, krisirik jasan ez zuenez, estatubatuarren ahultasuna aprobetxatu eta bere jarraitzaileak lortzeko kanpaina egin zuen Asian eta Afrikan.
Nazioarteko Lankidetza eta Hazkunde Ekonomikoa
Beste aldetik, itxaropen urtea ere izan zen. Segurtasunari eta lankidetzari buruzko bilerak izan ziren; bi blokeen arteko lankidetza, ulermena eta giza eskubideen defentsa sustatu ziren. Egoera horretan, mugimendu alternatibo batzuek eragin nabarmena izan zuten tentsioa apurka-apurka desagerrarazteko.
Europako Ekonomia Erkidegoa sendotu eta handitu egin zen 1973an: sei kide izatetik bederatzi izatera pasatu ziren. Asiako herrialdeetako ekonomiak indartsu sortu ziren. Petrolioaren krisiak ez zien kalte berdina egin ekonomia guztiei; Txina, Hego Korea eta Singapurreko ekonomiei mesede egin zien.
Mugimendu Erradikalak eta Politika Dinamiko Berriak
Mugimendu musulman erradikalak agertu ziren; Ameriketako Estatu Batuek bultzatu zituzten hasieran, baina geroago berez garatu ziren. Hirurogeita hamarreko hamarkadatik aurrera, hiri-mugimenduen ezaugarri komuna beste politika dinamiko bat sortzea zen, blokeek ezarritakotik kanpo.