Inperialismoa eta Langile Mugimenduaren Garapena

Inperialismo Berria

XV. mendetik aurrera, europarrek inperio kolonial handiak eraiki zituzten itsasoz bestaldean. Lehenengo kolonialismo hori krisian sartu zen Ameriketako Estatu Batuek independentzia lortu zutenean. Hedapen kolonialeko etapa berria 1830ean hasi arren, 1870etik aurrera bizi izan zuten inperioek goreneko aldia: munduko ekonomia eta kultura menderatzen zituzten.

Arrazoi Ekonomikoak

Industria Iraultzari esker, europarrek beharrezko bitartekoak eskuratu zituzten munduko gainerako herrialdeetan zuten boterea sendotzeko. Europarrek nagusitasun handia zuten teknika, antolakuntzan eta ekonomian. Arrazoi ekonomiko garrantzitsuak zeuden hedapena bultzatzeko:

• Koloniek lehengaiak ematen zizkioten metropoliari, eta lehengai horiek eskuratzeko langile merkeak.
• Europarrek mundu osoko urre erreserben %60 zuten, eta lurraldeen bila zebiltzan beren kapital soberakina inbertitzeko.

Arrazoi Politikoak

Arrazoi politikoek ere eragin zuten inperialismoan:

• Kolonia batzuek ez zuten interes ekonomikorik, eta leku estrategikoetan kokatzen ziren.
• Koloniek ospea ematen zuten; inperio bat eduki behar zen potentzia handia izateko.

Europako Inperio Kolonialak

Hauek izan ziren Europako inperio kolonial nagusiak:

• Britainiar Inperioa
• Errusiar Inperioa
• Frantziako Inperioa
• Alemania eta Italia
• Portugal eta Herbehereak
• Espainia
• Belgika

Industriaren Bigarren Bultzada

Industriaren garapenak bultzada berri bat izan zuen:

• Energia iturri berriak agertu ziren.
• Industria potentzia berriak sortu ziren.
• Siderurgia eta industria berriak indartu ziren.
• Garraiobide berriak agertu ziren (autoa, hegazkina eta tren makina elektrikoa).
• Telekomunikazioa garatu zen (telefonoa eta irratia).

Langileen Nazioarteko Elkarteak

Lehenengo Internazionala

1864an, Langileen Nazioarteko Elkartea sortu zen Londresen. Bi joera nagusi azaldu ziren:

• Marxistak: Haien ustez, proletarioek irabaziko zuten burgesen aurkako borroka.
• Anarkistak: Autoritate oro deuseztatu nahi zuten, eta borroka politikoa baztertzen zuten.

Bigarren Internazionala

1889an sortu zuten Bigarren Internazionala edo Internazional Sozialista. Elkarte horretan joera sozialdemokrata sortu zen. Alemanian nagusitu zen joera hori. Eztabaida nagusia izan zen langile klaseak nazioarteko izaera izan behar zuen ala, besteen ustez, nazionalismoaren aldeko konpromisoa izan behar zuen. Rosa Luxemburg nabarmendu zen. Internazionalaren helburu nagusia langile klaseak batzea zen, gatazkak alde batera utzita.