Industria Iraultza, Imperialismoa eta Iraultza Liberalak
Industria Iraultza Ingalaterran
Industria Iraultza Ingalaterran hasi zen, nagusiki hiru arrazoi hauengatik:
- Inperio kolonial handien kontrola: Horri esker, lehengaiak errazago inportatu ahal izan zituzten.
- Barne-merkataritzaren gorakada: Aduanarik ez zegoelako eta garraiobide onak zituztelako.
- Monarkia parlamentarioa: Enpresarientzako testuinguru politiko eta ekonomiko egokia eskaintzen zuen.
- Berrikuntzarako espiritua: Garapen teknologikoa bultzatu zuen jarrera.
Nekazaritza Iraultza: Arrazoi nagusiak
- Lursailen hesitu: Lurrak jabetza pribatu bihurtu ziren.
- Teknologia berriak: Burdinazko goldea bezalako tresnen erabilera zabaldu zen.
- Txandakatze laborantza sistema: Norfolk sistema erabiliz, zerealak eta bazka-landareak txandakatu ziren, lugorria kenduz eta ekoizpena handituz.
Imperialismoa
(Iturria: 154, 155 eta 161. orrialdeak)
Imperialismoaren kausak
- Faktore ekonomikoak: Kapitalismoaren hazkundearen ondorioz, herrialde kapitalistek koloniak lehengaien zentro hornitzaile bihurtu zituzten.
- Faktore politikoak: Herrialde industrializatuetako buruzagiek eta sektore ahaltsuek beren naziotasuna baieztatzeko eta kanpo-prestigioa handitzeko sustatu zuten hedapen koloniala.
- Faktore ideologikoak: Giro jaso eta kultua sortu zen, Europako zibilizazioa beste guztien gainetik zegoelako sinesmenarekin. Erlijio-doktrinak zabaldu ziren kolonietan kristau-misioen eskutik.
Kolonia motak
- Populatzeko koloniak: Biztanle gutxi zituzten lurralde zabalak ziren, metropoliko biztanleak jasotzen zituztenak.
- Ustiaketarako eta asimilazioko koloniak: Halakoak ziren gehienak. Lehengaiez hornitzen zituzten metropoliak, eta manufakturak erosten zizkieten haiei.
Iraultza boladak
1. 1820: Espainiako Hirurteko Liberala
Riego jenerala Fernando VII.aren gobernu absolutistaren aurka matxinatu zen. Erregeak 1812ko Konstituzioa zin egin behar izan zuen. Hala ere, Aliantza Santuak "San Luisen Ehun Mila Semeak" bidali zituen gobernu liberala deuseztatzeko eta Fernando VII.aren botere absolutua berrezartzeko.
2. 1821: Greziaren Independentzia
Greziarrak Otomandar Inperioaren aurka matxinatu ziren eta independentzia lortu zuten 1829an.
3. 1830 eta 1848: Frantziako Iraultzak
Frantziarrak Karlos X.a Borboikoaren aurka altxatu ziren, eskubideen gutun aitortua baliogabetzen saiatu zelako. Ondoren, Luis Felipe Orleanskoa jarri zuten boterean, baina geroago kargutik kendu zuten. Hauteskundeak egin ziren eta Napoleon Bonaparte (Napoleon III.a) izendatu zuten, eta 1870era arte egon zen gobernatzen.