Hirien Gutunak
Hasiera batean, burgu berri hauek jaun feudalaren menpe zeuden, haien feudoaren barnean garatu zirelako.
Denborarekin, hiri askok erregearengandik foru bat lortu zuten, zenbait pribilegio ematen zizkiena bidaiatzeko, negozioak egiteko, jabetzak izateko... Horrela, burgesek jaun feudalekiko mendekotasuna askatzea lortu zuten.
Foru edo hiri-gutun hauen truke, hiri horretako biztanleek erregeari zergak ordaintzera behartuta zeuden, monarkien ogasunak indartzen lagundu zuena.
Orokorrean, erregeek nobleziarekiko dependentzia murriztea lortu zuten: alde batetik, jaunen feudoek biztanleria galtzea bideratzen zuten; bestetik, baliabide ekonomikoak handitzea lortu zuten.
Hiri Administrazioa
Burguek jaso zuten pribilegio nabariena gobernu autonomoa izatea izan zen.
Hasiera batean, hiri gobernua komunetan antolatu zen. Komunak hiri kide guztien asanbladak ziren, antzinako Atenasen egiten zen moduan.
Komunalismoak antolaketa kaosa sortzen zuenez, kontzejuek ordezkatu zituzten. Kontzejuak hiri ordezkariek osatuta zeuden eta alkate batek zuzentzen zituen.
Kontzejuek hiri administrazioaren eraginkortasuna handitu zuten, baina hierarkia berrien agerraldia suposatu zuen: denborarekin, administrazioa hiriko familia aberatsenen esku geratu zen, merkatari eta bankariek osatuta.
Talde honi hiri patrizioak deritzo, antzinako Erromako terminologia berreskuratuz.
Gremiak
Ofizio bereko eskulangileen elkarteak dira eta XII-XIII. mendeen artean sortu ziren.
Gremio bereko hiri-artisauek amankomuneko funts bat ezartzen zuten elkarri laguntzeko, eta estatutu baten bitartez erregulatzen zuten haien jarduera.
Tailerrek haien artean arautzen zituzten prezioak, baldintzak, egutegiak... Orokorrean, lanbide bereko kideen interesen defentsarako egiten zen, konpetentzia ezabatuz.
Normalean, hirietan kale bat hartzen zuten, kaleari izena emanez: larruginena, brodatzaileena, tindatzaileena... Gainera, ofizio bakoitzak bere santu patroia zuen.
- Maisua jabea zen, erreminta eta materialena. Maisu izateko maisulan bat egitea beharrezkoa zen.
- Ofizialak maisuaren soldatapeko langileak ziren, haien lanbidea ondo ezagutzen zutenak.
- Ikastunek, lanbidea ikastearen truke, dohain lan egiten zuten, eta maisuaren etxean bizi ziren.
Behe Erdi Aroko Merkatari Bideak
Ipar Itsasoko eta Itsaso Baltikoko Bidea
Bide honetako produktu nabarmenenak egurra, burdina eta arrain gatzituak dira. Eskandinaviak, Britainia Handiak eta Baltikoko herrialdeek parte hartzen zuten, baina erakunde garrantzitsuena Hansa izeneko germaniar hirien elkartea izan zen (Hanburgo, Lübeck, Bremen...).
Ekialdeko Bidea
Bizantziar Inperioa, Islamiar zibilizazioa edo Ekialde Urruneko kulturak Europarekin kontaktuan jartzen zituen. Marco Polok Txinara egindako bidaia aurrekari bat izan zen, eta zeta edo espeziak ziren produktu nabarmenenak.
Atlantikoko Bidea
Nahiz eta hasiera batean bigarren mailako garrantzia izan, mundu atlantiarrak bere garrantzia handituz joan zen, Mediterraneoak berea galtzen zuen heinean. Hala ere, ekonomiaren garrantzia Mediterraneotik Atlantikora aldatzeko prozesu hau ez zen Erdi Aroan amaitu. Ardoa, gatza eta artilea izan ziren produktu nabarmenenak.
Mediterraneoko Bidea
Mediterraneoan kristau katolikoen, bizantziarren eta musulmandarren arteko lehia erabatekoa zen. Hala ere, Ekialdetik zetozen luxuzko produktuen merkataritzak garrantzi handia zuen, baita beste produktu merkeago batzuek ere.
