Hirien Ezaugarriak, Munduko Hiri-Sarea eta Bilakaera

Hiri bat hiri-eremuan dagoen herri mota bat da. Beste herrietatik honengatik bereizten da:

• Biztanle kopuru handia, eremu txikian bildua. Espainian, 10.000 biztanle baino gehiago izaten dituzte.
• Lurzoruaren erabilera artifizialak nagusi dira. Biztanle oso gutxik egiten du lan nekazaritzan.
• Administrazio-estatutua: "hiri" gisa aitortua izatea.

1. Munduko hiri-sarea

Hiriek harremanak dituzte elkarrekin eta munduko hiri-sare bat osatzen dute. Horrek gure bizitza planetan antolatzen du:

• Hiriak garraio-sareen gune banatzaileak bilakatzen dira.
• Hirietan hartzen dira ekonomia- eta politika-arloko erabaki garrantzitsuenak. Ekonomiaren eta politikaren gune nagusiak dira.
• Informazioa sortzen duten enpresak eta bestelako erakundeak hirietan egoten dira. Informazioa zabaltzeko guneak dira hiriak.
• Hirietan egoten dira ikerketarako eta garapenerako guneak. Hiriak dira planetako berrikuntza-gune nagusiak.

1.1. Hiri-sare hierarkizatu bat: hiri globalak

Hiri mundialak edo globalak oso ondo daude elkarrekin komunikatuta, eta munduko hiri garrantzitsuenak dira (New York, Paris, Tokio eta Hong Kong). Hiri horietan hartzen diren erabakiek eta egiten diren jarduerek eragin ekonomiko eta soziala dute mundu osoan.

1.2. Hiri-hierarkia

Espainiako hirietan hierarkia bat dago:

• Madril eta Bartzelona: Hiri globalak dira. Munduko ekonomiagune nagusiekin lotuta daude eta oso eragin handia dute herrialdean.
• Hiri nazional handiak: Valentzia, Bilbo, Zaragoza...
• Eskualdeko hiriguneak: Hiri handiekin lotuta daude (Donostia, Oviedo...).
• Probintzia-hiriburuak eta beste hiri ertain batzuk: Gijon...
• Hiri txikiak eta eskualdeko hiri nagusiak.

2. Hirien jatorria eta bilakaera

Europako hiri zaharretan, hiru zonalde nagusi bereizten dira:

1. Erdigune historikoa edo alde zaharra: Industria Iraultzak eragindako hiri-hazkunde handiaren aurretik hiriak hartzen zuen eremua. Kale estu eta irregularrak izan ohi dira, eta han egoten dira monumentu historiko nagusiak (Central Business District).
2. Zabalguneetako auzoak: XIX. mendean planifikatu ziren; kale zabalagoak dituzte eta laukitan banatuta daude.
3. Kanpoaldea edo hiri-inguruko zonaldea: Hiriko eraikuntzen eraztun kanpokoena da, gaur egungo hazkunde-eremua. Han daude bizitegi-auzo berrienak (nagusiki 1960 eta 1970eko urteetan eraikiak), merkataritzaguneak, industrialdeak eta eraiki gabeko eremuak.