Hezkuntza, gizartea eta soziologia: ikuspegi klasikoak eta gaur egungo erronkak
Soziologia: fenomeno sozialak deskribatzen eta azaltzen dituen zientzia, gizakien elkarrekintza eta taldekatzearekin zerikusia dutenak, gizarte-interakzioez, egiturez, gatazkaz eta aldaketez arduratzen da.
Durkheim: ikussozial, balioa, birproduktu, garatu + integratu, sozializazioa, faktore, kohesio, COVID.
Weber: botere, kontrola, desberdintasun kulturala, mailak, industria aurreko eta modernoan, hierarkia, obedientzia, lan, ideologia, publiko/pribatu.
Marx: lan ikuspegi, kapital, burgesia, kritika, langile, aldaketa soziala, alienazioa, laikoa, doako, berdintasuna, prestakuntza intelektual, fisiko, teknologiko, egunero.
Giza kapitala: ezagutza, gaitasunak, inbertsioa, errenta, korronte kontserbadorra, meritokratiko faltsua, oztopo, giza-instituzioa: F, H, O, E.
Sozializazioa: prozesua, 1.2., bizi-etapak, agenteak, L, K. (A, I, TV, I), kontrola (B, K, F, I), zigorra (sobrenatural, F, I, desbideratze).
Generoa: sexua (biologikoa), genero (gizarte-ikuspegia), desberdintasunak, G-rolak, ezarritako ereduak, hierarkia, S-aniztasuna (biologikoa, sentitu, erakarri, adierazi), sexismoa/machismoa, fobiak, neskek emaitza onak, estereotipoak, eskola (segregatua, mistoa, hezkidetza), hezkuntza (estereotipoak, berdintasuna, hezi, elkarbizitza, didaktikoa).
Kultura: giza sorkuntza, bizitzaren guztia, material eta ez-material, ulertzeko modua, etnia, arraza, desberdintasuna, aurreiritzia, estereotipoa, arrazismoa, diskriminazioa, harreman motak (genozidioa, zapalkuntza, segregazioa, asimilazioa, aniztasuna), elkarbizitza, gatazkak konpondu, oinarrizko kultura, nahasketa.
Ekonomia: eskola egokitu (homogeneizazio minimoa, kultura komuna), jende espezializatua, prestakuntza osoa, emozioak hezi, erreforma, publiko/pribatu, eredu ortodoxoa, giza aldaketa behar da, klase soziala.
Soziologia: fenomeno sozialak deskribatzen eta azaltzen duen zientzia, gizakien elkarrekintza eta taldekatzearekin zerikusia dutenak, gizarte-interakzioez, egiturez, gatazkaz eta aldaketez arduratzen da.
Zer da hezkuntza? Erronkak: eskola porrota / uztegoiztiarra / botere eta ideologien eragina.
DURKHEIM: aitzindaria, hezkuntzaren papera gizarte-egituraren birsorkuntzan aztertu, bi helburu: homogeneizatzea / dibertsifikatzea, ikuspegi idealista kritikatu, hezkuntza-sorkuntzako prozesua eta soziala.
WEBER: Hezkuntza eta botere arteko harremana: hezkuntza tresna da, egitura dominatzaileak birsortzeko, eskola-kultura monopolizatu, hezkuntza dominazio tresna eta kultura inposatu, estatuaren botere legitimoaren osagarria, autoritatea eta obedientzia onarpena.
MARX: Ikuspegi kapitalista, tresna sistema kapitalistari laguntzeko, 2 funtzio: langileak fabrikatu eta gizartea eraldatu, alienazio prozesua, hezkuntza-khori murriztu.
GIZARTERATZEA: Zer da? Funtzioak: partaide bihurtu, errealitate soziala barneratu, gizartean norberan txertatu. Nola gertatu? 1. eta 2. sozializazioa. 4 etapa. Zeri buruz? Rolak, arau/balioak, agenteak. Gizarteratzea, legitimazioa eta kontrol soziala.
GENEROA: sexua (biologikoa) / genero (gizarte-eraikuntza), estratifikazioa (maskulinoa/femeninoa), desparekotasunak (agerikoa eta ezkutua), hezkidetza eredua, estereotipo komunikazioa, lan-merkatua, hezkuntzaren erronkak: hezkidetza, hezkuntza beharrezkoa harreman eredua murrizteko.
Kultura: gizarteak sortzen duenaren multzoa: elementu materiala eta ez-materiala. Euskal Herrian kezka. Kultura-aniztasuna (arraza, etnia, gutxiengo etniak), aurreiritziak eta estereotipoak, eskola-kultura aniztasuna (autoestima, elkarbizitza, aukera berdintasuna), hezkuntza-kultura aniztasunaren aurrean (asimilazioa, tolerantzia, aniztasuna), diskriminazioaren eragina. Hezkuntza tresna da hau ezabatzeko.
Ekonomia: 2 funtzio (homogeneizazioa, espezializazioa), hezkuntza klase sozialak (familia eta eskolaren harremana, emaitza akademikoak), hezkuntza publikoa, pribatua. Ikuspegi neoliberala. Eskola gizartearen arteko desberdintasunak hezkuntzak bakarrik ezin du konpondu, baina tresna garrantzitsua da: pygmalion efektua. Gizarte justua sortu, eskola publikoa, irakasle prestakuntza, eskola materiala inklusiboa.