Gizarte Iraultza eta Klase Berriak: Burgesia vs. Langileak

Klase-Gizarte Berria

Gizartearen Aldaketa

Industria Iraultzak gizarte-eredu berria ekarri zuen: klase-gizartea. Bertan, pertsonen arteko desberdintasunak ez zeuden familiak edo jatorri sozialak mugituta, jabego pribatuak eta aberastasunak zehaztuta baizik. Guztiz desberdinak, bi gizarte-talde gailendu ziren: burgesak eta langileak. Hiriak azkar hasi ziren hazten, biztanle gehienek hirietara jo zutelako, eta hiritar bihurtu zirelako.

Burgesia Nagusi

Ekoizpen-bideen (makinak, kapitala, lehengaiak eta instalazioak) jabeak ziren burgesak. Beraz, bazeuzkaten beharrezko baliabideak produktuak ekoizteko eta irabaziak lortzeko. Negozioen mundua kontrolatzen zuten, eta gero eta eragin handiagoa zuten politikan.

• Familia: burgesiaren funtsezko oinarria bilakatu zen, jabegoaren batasuna bermatzen zuen aldetik. Beraz, ezkontza zeinetan alderdi ekonomikoa sentimenduak baino garrantzitsuagoa zen.
• Etxea: ahalmen ekonomikoaren erakusgarria zen. Aretoak altzariz eta apaingarriz betetzen zituzten.
• Higienea: ez zen behar bezala zaindu XX. mendera arte ur-hornidura iritsi zen arte.
• Bizitza soziala: oso bizia zen. Antzokian, operan, pasealekuetan eta bisitaldietan harremanak izatea.
• Jantziak: gorputza osorik estaltzen zuten, apaingarri dotorez betetako jantzi aberatsez.

Langileen Bizimodua Gogorra

Herritar gehienak langileak edo proletarioak ziren. Fabriketako langile, meatzari edo soldatapeko bihurtu ziren. Lanerako indarra baino ez zuten, eta soldataren truke saltzen zuten. Gazterik ezkonduta, seme-alaba asko izaten zituzten, eta seme-alabak umetatik hasten ziren lanean. Gizona familiaburua zen, soldatarik handiena zuena. Emakumeak etxetik kanpo ere lan egiten zuen, familia mantentzeko.

• Etxea: txikiak ziren eta gutxikoak. Intimitate gutxi eta garbitegiak eta beste partekatu behar izaten zituzten.
• Higienea: hutsaren hurrengoa zen, burgesen artean baino azkarrago hedatuz zen xaboiaren erabilera, gehiago zikintzen zirenez, xaboia gehiago erabili behar zutelako.
• Aisialdia: oso laburra zen, lanaldiak oso luzeak ziren. Emakumeentzat bereziki gogorrak ziren, fabrikako lana amaitutakoan etxeko lanak egin behar zituztelako. Gizonak tabernara joaten ziren.
• Jantziak: ez zuten diru askorik gastatzen jantzietan, soldataren zatitik handiena janaria eta errenta ordaintzeko erabiltzen zutelako.

Sindikatuen eta langile-alderdiek, aisialdirako eskubidea (igandeetako atsedena, lanaldiaren murrizketa …) eta soldata hobeak aldarrikatzen hasi ziren.