Gizakiaren Zirkulazio-aparatua: Bihotza eta Odol Hodiak
Gizakiaren zirkulazio-aparatua bi atal nagusiz osatuta dago: bihotza eta gorputz osoan zabalduriko hodi-sare bat, odol-hodiak.
Bihotza
Bihotza toraxean kokatuta dagoen organo hutsa da, miokardio deritzon muskulu-ehunezko pareta lodi batez osatua. Horren barnealdea zelula-geruza mehe batek estaltzen du, endokardioak. Eta kanpoaldea mintz bikoitz batek inguratzen du, perikardioak. Bihotzak lau barrunbe ditu: bi aurikula eta bi bentrikulu.
Aurikulak
- Eskuineko aurikulan goi-kaba zaina eta behe-kaba zaina bukatzen dira. Hauek gorputz osoan bildutako odol desoxigenatua ekartzen dute bihotzera, eta bertatik birikietara bidaltzen da, oxigenatzera.
- Ezkerreko aurikulan birika-zainak bukatzen dira. Hauek odol oxigenatua ekartzen dute birikietatik bihotzera, bertatik gorputz osora zabal dadin.
Bentrikuluak
Bihotzera heltzen den odola bultzatu behar dute, bai gorputz osora zein birikietara:
- Eskuineko bentrikulutik birika-arteriak irteten dira, bentrikulura heltzen den odol desoxigenatua birikietara eramateko.
- Ezkerreko bentrikulutik aorta-arteria irteten da, birikietatik bihotzera datorren odol oxigenatua gorputz osora banatzeko.
Bihotzaren Balbulak
Bihotzaren balbulak odol-fluxua norabide bakarrean ziurtatzen dute. Bi mota nagusi daude:
Balbula Aurikulobentrikularrak
Balbula hauek aurikula eta bentrikuluen artean kokatzen dira:
- Balbula bikuspidea edo mitrala: ezkerreko aurikula eta bentrikulua harremanetan jartzen ditu.
- Balbula trikuspidea: eskuineko aurikula eta bentrikulua komunikatzen ditu.
Balbula Sigmoideoak
Balbula hauek bentrikuluen irteeran kokatzen dira:
- Eskuineko balbula sigmoideoa (birika-arteriaren irteeran).
- Ezkerreko balbula sigmoideoa (aorta-arteriaren irteeran).
Odol Hodiak
Odol-hodiak hiru mota nagusitan sailkatzen dira:
Arteriak
Bihotzetik datorren odola gorputz osora bideratzen dute. Hiru geruza nagusi dituzte: barrukoa (intima), erdikoa (media) eta kanpokoa (adbentizia). Arteriak gorputzaren barrualdetik joaten dira, eta gorputz-adarretan hezurrekiko paralelo kokatzen dira.
Kapilarrak
Odol-hodi mikroskopikoak dira, arterioletatik adarkatzen dira eta organismoaren ehun guztietan aurkitzen dira, zelulen eta odolaren arteko substantzia-trukea ahalbidetuz.
Zainak
Kapilarrak benulak osatuz biltzen dira, eta horiek zainak sortzen dituzte, odola bihotzera itzultzeko. Sistema benosoan, bi zain mota bereiz daitezke: azalekoak eta sakonekoak. Zain nagusiak goi-kaba zaina eta behe-kaba zaina dira.
Beste Kontzeptu Garrantzitsu Batzuk
Hematopoiesia
Hematopoiesia odol-zelulen sorkuntza da, hezur-muinean gertatzen dena.
Bihotz-zikloa
Bihotz-zikloa bihotzaren uzkurdura (sistole) eta erlaxazio (diastole) faseek osatzen dute:
- Diastole aurikularra: Aurikulak erlaxatu eta odola sartzen da.
- Sistole aurikularra: Aurikulak uzkurtu eta odola bentrikuluetara joaten da.
- Diastole bentrikularra: Bentrikuluak erlaxatu eta odolez betetzen dira.
- Sistole bentrikularra: Bentrikuluak uzkurtu eta balbula sigmoideoak zabaltzen dira, odola arterietara bultzatuz.