Giza Nutrizioa: Digestio eta Arnas Aparatuak

Giza Nutrizioa: Funtzioak eta Aparatuak

Nutrizio-funtzioaren bidez, pertsonok behar ditugun materia eta energia elikagaietatik lortzen ditugu.

Nutrizioan parte hartzen duten aparatuak

Nutrizio-funtzioan lau aparatu nagusik hartzen dute parte:

• Digestio-aparatua
• Arnas-aparatua
• Zirkulazio-aparatua
• Iraitz-aparatua

Digestio-aparatua

Digestio-aparatuaren anatomia

Digestio-aparatua honela dago osatuta: digestio-hodi deritzon hodi luze batez eta hodi horretara substantzia jakin batzuk jariatzen dituzten digestio-guruinez.

Digestio-hodia (10 metro)

Hodi horretan zehar igarotzen dira elikagaiak eta eraldatzen joaten dira.

Digestio-guruinak

Elikagaiak deskonposatzeko beharrezkoak diren zenbait substantzia jariatzen dituzten organoak dira.

(Oharra: Guruinak substantzia jakin batzuk sortu eta odolera edo beste lekuren batera isurtzen dituzten organoak dira.)

Digestio-prozesua eta organoak

Digestio-prozesuan parte hartzen duten organo nagusiak:

1. Ahoa: Digestio-aparatuaren hasiera da, hortzak eta mihia ditu.
2. Faringea: Digestio-aparatuaren nahiz arnas-aparatuaren hodia da.
3. Listu-guruinak: Listua sortzen dute eta ahora isurtzen dute.
4. Epiglotisa: Laringearen hasieran izaten den kartilagoa da. Mihiaren atzealdeari lotuta dago eta zerbait irenstean glotisa ixten du.
5. Hestegorria: Faringea eta urdaila lotzen ditu.
6. Gibela: Behazuna sortzen du.
7. Urdaila: Bi balbula ditu: kardia eta piloroa.
8. Pankrea: Pankrea-urina sortzen du, eta urin hori duodenora isurtzen da.
9. Heste lodia: Hiru zati ditu: heste itsua, kolona eta ondestea.
10. Heste meharra: Hiru zati ditu: duodenoa, jejunoa eta ileona.

Digestio-aparatuaren funtzio nagusiak

Digestio-aparatuaren funtzioa elikagaiak hartu eta substantzia soilago bihurtzea da, odolera igaro ahal daitezen, eta digeritu gabeko hondarrak kanporatzea.

1. Ahoratzea

   Elikagaiak digestio-hodira sartzen dira ahotik, eta hor elikadura-boloa sortzen da.

2. Digestioa

   Elikagaiak deskonposatu eta mantenugai bihurtzen dira prozesu horren bidez. Hiru urrats nagusi ditu:

   • Ahoan
   • Urdailean (kimoa sortzen da)
   • Heste meharrean (kiloa sortzen da)

3. Xurgapena

   Mantenugaiak digestio-hoditik odolera igarotzeko prozesua da. Heste-bilo izeneko luzapen txiki asko dituzten paretetatik gertatzen da.

4. Egestioa

   Digeritu gabeko elikagaien hondarrak kanporatzen ditu. Gorotzak deritze.

Arnas-aparatua

Arnas-aparatuak airetik oxigenoa (O2) hartu eta odolera eramaten du, eta karbono dioxidoa (CO2) kanporatzen du.

Arnas-aparatuaren atalak

Bi atal nagusi ditu:

1. Birikak: Organo horietan gertatzen da gas-trukea.
2. Arnasbideak: Biriketan airea sartzeko eta haietatik ateratzeko hodiak dira.

Arnasbideak eta osagaiak

Arnas-aparatuaren osagai nagusiak:

1. Sudur-hobiak
2. Faringea
3. Laringea
4. Trakea
5. Bronkioak eta bronkioloak
6. Birikak
7. Diafragma

Arnas-aparatuaren funtzioa

Arnas-aparatuaren funtzioa O2 hartu, odolera eraman eta CO2 kanporatzea da. Bi prozesu nagusitan gertatzen da: birika-aireztapena eta gas-trukea.