Giza Baliabideak eta Enpresa Motak
Giza baliabideak
Enpresa-antolakuntza osatzen duten pertsonek eta pertsona horiek dituzten gaitasun profesionalak. Helburua, langileen motibazioa eta gogobetetzea lortzea. Langileak hautaztea: pertsonak egoki aukeratzea da. Enpresa-jarduerak arrakasta izateko faktore nagusietako bat baita. Lana eta lanaren lege esparrua: Lana: Pertsonek enpresaren barruan betetzen dituzten zereginen eta jardueren multzoa da lana. Lau ezaugarri daude: 1-borondatezkoa: pertsona berak erabakitzen du. 2- Besteren konturakoa: pertsona baten konturako egiten da lan. 3- Ordaindua: ordaindu lan egin behar da. 4-Mendekoa: lana enpresaburuaren erabakien mende dago. Laneko eskubideak eta betebeharrak: 1-oinarrisko eskubideak: Lanbide aukeratzea eta sindikatuko kidea izatea. 2-Lanaren lotutako eskubideak: lanbidean gora egitea eta lanbide prestakuntza. Gainera osasuneko arauak aplikatzea. Oinarrizko betebeharrak: Segurtasun eta higiene neurriak betetzea. Enpresaburuen aginduak eta jarraibideak betetzea Lanaren araudi esparrua:1- Langileen estatutua: Langileek eta enpresek dituzten eskubide, askatasun betebehar guztiak garatzen eta zehazten ditu. 2- Sindikatu-askatasunen legea: Sindikatuek langileen interesak defendatzen dituzte, enpresekin akordioak hitzartzen dituzte. 3- Hitzarmen-kolektiboa: Langileen ordezkariek eta enpresako ordezkariek adosten dituzten hitzarmenak dira. Zehazten dira lan-baldintzak eta bizikidetza arauak. 4-Lan kontratua: Langilearen eta enpresaren arteko akordio pribatu bat da. Lan harremanak: Lan harremanak: langileak eta enpresa lotzen dituzten jarduerak ordezkarien bitartez egiten da. 1-Sindikatuak: langileen elkarte bat da, interes komunak defendatzeko. 2-Sindikatuek langileen aldarrikapen ekonomikoak, sozialak eta politika askatasuna. 3- Negozio kolektiboa: Lantegi, enpresa edo enpresa talde batean jarduera zer baldintzatzatan garatuko den adosteko. 4-Interes gatazka: bi solaskidek bataren eta bestearen interesek talka egiten dutenean. Finantzaketa eta inbertzio arloa: Inbertsioa: Edozein motatako onura lortzeko baliabideak eskaintzea da jarduera honen helburua. Enpresa da inbertsioak egiten dituen agente ekonomiko nagusia eta haren asmoa egindako ordainketa berrezkuratzea da etekinekin. Honako hauek dira inbertsio baten aldagai nagusiak: Errentagarritasuna: lor daiteken etekina, inbertzioan jarritako kapitalarekin alderatuta. Arriskua: Errendimendua txikiagoa izateko dota diru galtzko dagoen probabilitatea. Likideza: Inbertsioak diru bihurtzeko erreztasuna. Epea: errendimendua lortzeko beharko dugun denbora.
Enpresa motak: erantzunkizun mugatutako sozietatea:
baskide gutxiko eta Kapital handirik ez duten enpresak dira: A- ezaugarri orokorrak: 1-Bazkide bat edo gehiago eratu behar dituzte. Bazkide bakarra badago, bazkide bakarreko sozietatea esaten zaio. 2- Bazkideen erantzunkizuna egindako kapital-ekarpenaren araberakoa da. 3- Kapital partaidetza izeneko zatitan banatuta dago. partaidetzaren transimisioa mugatuta dago. Gutxieneko kapitala 3.000 koa izan behar du eta ordainduta egon behar da sozietatea eratzen denean. 4-Izena SL da. 5-Sozietatearen administratzaileei jakinarazi behar zaie eskualdatu egin nahi direla, horiek eskualdau nahi badituzte. 6-Sozietateen gaineko zergak zergapetzen ditu. Eraketa Eskritura publiko baten bidez eta sozietatearen estatutoan jaso behar dira. Sozietate organoak 1-Batzar orokorrak: eztabaidatzeko eta erabakiak artzeeko organoak dira. 2- Administratzaileak: Urteko kontuak egiten dute eta ez da ezinbestekoa baskidea izatea. Bazkideak: 1-Mozkinen banaketaren parte dira. 2- Bazkideen partaidetzan lehentasuna. 3- erabakien parte. Sozietate-anonimoak: Ezaugarri orokorrak: 1-Bat bahino gehiago pertsona jurudikoa eta fisikoa. Bazkide bakarra badago, bazkide bakarreko sozietatea esaten zaio. 2- Bazkideen erantzunkizuna egindako kapital-ekarpenaren araberakoa. 3- Gutxienenko kapitala 60.000koa da eta akziotan banatuta dago eta kapitalaren %25ek, guxtienez ordaindura egon behar da. 4- Izena : SA. 5- Akzioen transmisio publikoa Eraketa Eskritura publiko baten bidez eta sozietatearen estatutoan jaso behar dira. Sozietate organoak: 1-Batzar orokor arrunta: Sozietateko kudeaketa aztertzeko eta emaitzen aplikazioa erabakitzeko. 2-Aparteko batzarra: Edozein unetan egin. Akziodunak. Akzioak: Akziodunak akzio baten edo gehiagoren jabeak dira. 1- sozietatearen mozkinen banakeran parte hartzeko eskubidea 2- akzioak harpidetzeko lehentazuna. Koperatiba-sozietateak: interes eta premia berdinak dituzen eta enpresa-jarduera bat egiten. Elkarte bat da koperatiba sozietatea Ezaugarri orkorrak: 1- interesak jasoko dituzte ekarpenaren truke eta ez dute sozietatearen zorraren erantzunkizun pertzonalik. 2-Izena S.coop izan ahal da.3- Gutxienezko kapitala estatutuetan ezarrita dago. soberakinen gutxienez %30 erreserba funtsean sartuko dira. 4- Sozietateen gaineko zergak zergapetzen ditu koperatiboak , baina araubide berezi bat dute. Eraketa: estatutuan idatzi behar dira eta notarioaren aurrean sinatu behar da. Bazkideak: Eskubide hauek dituzte: 1- jardueretan parte hartzea eta soberakina banatzekoa. Betebeharren artean: Batzar nagusiko bilduketara joatea eta sozietatearen organoek hartutako erabakiak betetzekoa.