Garapen motorraren teoriak eta hezkuntza esku-hartzea alterazio sentsorialetan

Garapen motorraren teoria nagusiak

A. Garapen motorra sistema dinamikoen teorian

Teoria honen oinarria da trebetasun motorrak sistema aktibo gisa funtzionatzen dutela, eta garapen motorrean zehar eskema ekintza gero eta konplexuagoen txertaketa progresiboa gertatzen dela. Lortutako gaitasunak nahastu eta koordinatu egiten dira, gero eta zehatzagoak diren trebetasunak eraikitzeko.

Lorpen motor berriak beti lau oinarrizko elementuen emaitza dira:

1. Heldutze biologikoa: trebezia hobetzen du.
2. Ingurune soziala: trebetasun berriari indarra ematen dio.
3. Lehendik lortutako aukera motorrak: trebetasun berri oro aurrekoen konbinazioan oinarritzen da.
4. Ekintzaren helburua: haurra interes jakin batzuen arabera mugitzen da.

Esku-hartze hezitzailea alterazio sentsorialetan

Egokitze curricularrak irakasleek planifikazio eta jardun estrategiak dira, behar hezitzaile berezi zehatzei egokitzeko, hala behar dutenen kasuan.

Egokitze hauen bidez desgaitasuna duen ikasleak ingurune eskolar normal batean integratu ahal izango da.

Egokitze curricularrak ikastetxeko dokumentazio ofizialean jasotzeko prozesu zehatz bat jarraitu behar da:

1. Haurrak duen defizit sentsorialaren ebaluazioa.
2. Espezialistaren aholkularitza.
3. Egokitze curricularren programazioak.

Hori eginda, haur kaltetuaren estimulaziorako jarduerak programatu ahal izango dira, eskola eta gizarte testuinguruan integratzen lagunduko dutenak.

Hezitzailearen jarrera desgaitasuna duten haurren aurrean

Haur hezitzaileak jarrera koherentea izan behar du edozein defizit aurrean. Hau egin dezake:

• Bere ezagutza, jarrera, sinesmen eta jokabideak aztertu desgaitasunen aurrean.
• Adituen bidez informatu discapacitatuak izan ditzakeen laguntzei buruz.
• Haren aukeretan konfiantza erakutsi, ikuspegi porrotista erakutsi gabe eta itxaropen faltsurik sortu gabe.
• Kasu bakoitza modu indibidualean aurre egin.

Esku-hartze hezitzailea entzumen-alterazioetan

Desgaitasunak eguneroko jardueran nola eragiten duen ikusteko hainbat adierazle kontuan hartu behar dira:

A. Adierazle pertsonal eta sozialak

• Alterazioaren denbora-proiekzioa: arazoa iraunkorra edo iragankorra den. Azken kasu horretan, egokitze curricularra ez da hain sakona izan beharko.
• Entzumen-galeraren maila: entzumen-urritasuna arina bada, ia ez da neurririk hartu beharko, haurrak mezuak ulertzen dituela ziurtatzeko estrategia batzuk besterik ez. Sordotasun sakonaren kasuan, neurri esanguratsuagoak hartu beharko dira hezkuntza mailan eta esku-hartze medikoa egin.
• Alterazioa agertzen den momentua: entzun eta hizkuntza naturalki eskuratu duten haurrek, inoiz entzun ez dutenek baino abantaila handiagoa dute.

Ingurunearen adierazle batzuk ere kontuan hartu behar dira, batez ere familia.

B. Entzumen-beharren zehaztapena

Entzumen-beharrak zehazteko haurraren eta eskola testuinguruaren ebaluazio psikopedagogikoa behar da. Horretarako, Goiztiko Arreta Taldeak (EAT) eta entzumen-urritasunaren arretarako talde espezifikoak daude, eskolaratzerako modalitate egokiena eta jarraitu beharreko jarraibideak aholkatuko dituztenak.

Entzumen-alterazioak dituen haur baten ezaugarriak eta beharrak:

C. Entzumen-alterazioen kasuetarako egokitzeak

Entzumen-defizita duten haurren egokitzeak hauek izan daitezke:

• Currikulumera sartzeko egokitzeak: baliabide espazialen, materialen edo komunikazio sistemen aldaketak.
• Egokitze curricularrak: programazioan egiten direnak, emaitzetan, edukian, metodologian, jardueretan, irizpideetan eta ebaluazio prozeduretan.

Egokitze gehienak currikulumera sartzekoak dira, defizitak printzipioz ez baitu ikasteko gaitasuna eragiten.

Hartu beharreko neurrien artean komunikazio estrategia batzuk daude:

• Ahalik eta gertuen hitz egin, haren altueran eta aurrez aurre.
• Esaldi sinple, osatu eta gramatikalki zuzenak erabili, keinu eta adierazpenekin batera.
• Ikaslearen parte-hartze aktiboa sustatu.
• Informaziorako sarbide hobea izateko material manipulatzaile eta bisualak erabili.

Saihestu beharreko gauza batzuk ere badaude:

• Ezpainak ezkutatzea hitz egitean.
• Ikasleari bi informazio iturri aldi berean arreta jartzea eskatzea.
• Haurrak gauzak esateko moduari, esaten dituenari baino arreta gehiago jartzea.

Entzumen-galera larria duten haurrentzat beste neurri batzuk hartuko dira, hala nola:

• Komunikazio sistema alternatibo eta osagarriak erabiltzea.
• Irakurketa goiz sartzea (3 eta 6 urte artean) informaziorako sarbidea errazteko.
• Logopedia zerbitzuak eskaintzea, bere komunikazio gaitasuna hobetzeko.

Esku-hartze hezitzailea ikusmen-alterazioetan

Lehen urratsa haurraren eta bere ingurunearen adierazleen ebaluazioa da, kasuaren ezaugarri espezifikoak eta ondorioz sortutako beharrak ezartzeko aukera ematen duena, besteak beste:

• Esperientziak hitzez adierazteko beharra.
• Beste zentzumenak aprobetxatzeko beharra.
• Espazioa esploratzea sustatzeko beharra.

A. Ikusmen-alterazioen kasuetarako egokitzeak

Gehienbat currikulumera sartzeko egokitzeak dira, baliabide espazialen, materialen eta komunikazio sistemen aldaketak.

Eskolaratu aurretik, haurrari zer den eskola, zer egingo duen han eta inguruak zein izango diren azaldu behar zaio. Eskola bisitatu daiteke, ikusteko eta irakasleak ezagutzeko.

Eskolaratzea hasterakoan, haurra ingurunera pixkanaka egokitu behar da, horretarako neurri batzuk hartuz:

• Ikaskideak aurkeztu eta jolasen bidez harremana sustatu.
• Gelako errutinetan eta jolasetan parte hartzera bultzatu, autonomia pertsonala handitzeko.
• Naturaltasunez hitz egin, argi eta zehatz, gauzak izenez deituz.
• Informazio iturri anitz erabili, informazioa osatuagoa izan dadin.
• Autonomia eta ordena sustatu.

Oso garrantzitsua da gelaren antolamendua. Hezitzaileak:

• Haurrari gela osoa irakatsi, tactu eta hizkuntzaren bidez non dauden gauzak adieraziz.
• Mugikortasuna errazteko leku estrategiko batean jarri.
• Objektuak ondo argiztatutako espazioan jarri, ikasteko ahalbidea izateko erlazio logikoa mantenduz.
• Espazioak bereiziz haren orientazioa eta mugikortasuna erraztu.

Haurraren autoestimua hobetzen laguntzen duten neurri zehatzak:

• Hasieran laguntza eman eta haurra aurrera egin ahala gutxitu.
• Sormena sustatu eta bere alderdi positiboak baloratu. Ez gehiegi babestu.

Giza motrizitatea

Izaki bizidunek mugitzeko egitura korporal batzuk behar dituzte. Giza espezieak gorputza hauen lan konjuntuaren bidez mugitzen du:

• Aparatu locomotorra: mugimendua egiten du eta gorputz-posturak eta posizioa eusten ditu.
• Nerbio sistema: motrizitatearen ekimena eta kontrola zuzentzen du.

Aparatu locomotorra edo sistema esqueleto-muskularra

Aparatu locomotorrak bi funtzio oinarrizko betetzen ditu: gorputza eusten du eta mugimendu boluntario eta ezboluntarioa ahalbidetzen du. Mugimendua hezurren eta muskuluen koordinazioari esker da posible.

Aparatu locomotorrak bi elementu mota ditu:

• Elementu pasiboak: eskeletoa hezurrez, kartilagoz eta artikulazioz osatua dago (hezurren arteko kontaktu eremuak).
• Elementu aktiboak: muskulu eta tendoiez osatutako sistema muskularra, hezurrak muskuluei lotzen dizkiena.

Esku-hartze hezitzailea garapen sentsorialean

Jaiotzerakoan zentzumenak ez daude guztiz garatuta; organoen heldutzea eta estimulazio egokia behar dira.

Hezitzaileak bere ezaugarrietara egokitutako egoera estimulatzaileak eskaini behar ditu, espazio, material eta denbora beharrezkoak erabiliz. Lan honek bi alderdi ditu:

1. Orokorra: zentzumenak estimulatzeko edozein egoera aprobetxatu.

..........................................................