Frantziako Iraultza: Kausak, Garapena eta Ondorioak

Frantziako Iraultza

Kausak

• Ekonomikoak: Finantza-krisia, Estatu Batuetako gerra, uzta txarrak (1782-1789) eta ogiaren prezioaren igoera.
• Sozialak: Estamentu arteko gatazkak (armada, gortea), noblezia erreformen aurka (ez zuten zergarik ordaindu nahi) eta burgesiak botere politikoa lortzeko nahia.
• Politikoak: Ilustrazioaren ideiak Antzinako Erregimenaren aurka eta Amerikako Independentziak aldaketa posiblea zela adierazi izana.

Asanblea Nazionala (1789ko ekaina)

• Pribilegiatuek zergarik ez ordaintzeari uko egin ziotenean, erregeak Estatu Orokorrak deitu zituen (estamentu bakoitzak boto bat).
• Hirugarren Estatuak erreforma gehiago eskatu zituen eta eskaerak ukatu zirenean, Asanblea Nazionala bihurtu zen.
• Burgesiak eta ilustratuek konstituzio berri bat eskatu zuten (Asanblea Konstituziogilea).
• Pribilegiatuei aurre egiteko herritarren laguntza eskatu zuten, eta Bastillari eraso zioten (1789ko uztailaren 14an).

Asanblea Konstituziogilea (1789-1791)

• Asanblea Nazionala Konstituziogile bihurtu zen.
• Eskubide feudalak abolitzeko dekretua eta Gizonaren eta Herritarraren Eskubideen Adierazpena aldarrikatu ziren (askatasun indibiduala, legearekiko berdintasuna).
• 1791ko Konstituzioa:
  • Subiranotasun nazionala.
  • Monarkia konstituzionala.

Asanblea Legegilea (1791-1792)

• Moderatuek hauteskundeak irabazi zituzten.
• 1792an, herriak Tuileries jauregia eraso zuen, monarkiaren amaiera ekarriz eta Errepublika ezarriz.

Konbentzioa (1792-1795)

• 1792an, tropa frantsesek iraultzaren aurkako Europako armada garaitu zuten.
• 1793an, Luis XVI.a erregea gillotinatu zuten.
• Gobernuan hiru talde politiko nagusi zeuden:
  • Girondinoak: Moderatuak.
  • Jakobinoak: Erradikalak (Robespierre eta sans-culottes-ak).
  • Termidorianoak: Burgesia moderatua (trantsiziozkoa).

Direktorioa (1795-1799)

• Aldirik moderatuena izan zen, eta burgesiak etekin handiak lortu zituen.
• 1795eko Konstituzioa aldarrikatu zen.
• Boterea Direktorioaren eskuetan zegoen.
• Hiru arazo nagusiri egin behar izan zieten aurre:
  • Jakobinoak: Subiranotasun nazionala eskatzen zuten.
  • Monarkikoak: Monarkia berrezartzeko nahia zuten.
  • Europako potentziekiko gerrak.
• Barne tentsioak, autoritate falta eta kanpo gerrak zirela eta, Direktorioak armadari laguntza eskatu zion, eta horrela agertu zen Napoleon.
• Napoleonek boterea lortu zuen estatu-kolpe baten bidez (Brumairekoa), Kontsulatua ezarriz.

Ondorioak

• Antzinako Erregimenaren amaiera (monarkia absolutua, sistema feudala, gizarte estamentala).
• Ilustrazioaren printzipioak garatu ziren.
• Subiranotasun nazionala ezarri zen.
• Aro Garaikidea hasi zen.
• Sistema ekonomiko berria sortu zen: kapitalismoaren oinarria, jabetza pribatua.
• Europan eta mundu osoan zabaldu zen haren eragina.