Frankismoaren Amaiera: Krisia, Oposizioa eta Trantsizioa

Frankismoaren Amaiera (1969-1975)

Erregimenaren Krisia

60ko hamarkada amaieratik Francoren heriotzara arte (1975), hainbat faktorek eragin zuten erregimen frankistaren krisia:

• Francoren osasun kaskarra eta Juan Carlos Borboikoa errege izendatzea (1969).
• ETAren atentatua Madrilgo kafetegi batean.
• Añoveros euskal gotzainaren sermoia.
• Puig Antich anarkistaren hilketa.
• Portugaleko Krabelinen Iraultzaren garaipena (1974).

Gertakari hauek jarrera inmobilista indartu zuten, zapalkuntzara itzuliz.

Erregimenaren Oposizioa

Barne oposizioa:

• Gerrillari taldeak (makiak).
• Juan Carlos Borboikoaren inguruan bildutakoak, monarkiaren berrezarkuntzaren helburuarekin.

Kanpo oposizioa indartu eta berrantolatu egin zen, erbesteko gobernua osatuz.

50eko Hamarkadako Oposizioa

Langile eta ikasleen mugimendua.

60ko Hamarkadako Oposizioa

Ekonomiaren garapenak ekarri zituen aldaketa sozialen ondorioz, erregimenaren kontrako protestak ugaritu ziren, eta oposizioa indartu.

• Municheko Batzarra.
• Langile mugimendua.
• Unibertsitate mundua eta Eliza Katolikoaren sektore batzuk.

Oposizio Politikoaren Antolakuntza

• Espainiako Alderdi Komunista (PCE), Santiago Carrillo buru.
• Espainiako Alderdi Sozialista (PSOE).

Aldaketa Sozial eta Kulturalak

60ko hamarkadatik aurrera:

• Hirigintza prozesua.
• Erdi mailako klaseen eta langile klasearen gorakada.
• Pentsamolde aldaketak, emakumea lan munduan sartzea.
• Hezkuntza hobeak eta kultura irekiagoak.
• 1970eko hezkuntzaren erreforma: 14 urte arteko derrigorrezko hezkuntza eta ikasle kopuruaren gorakada, analfabetismoari aurre eginez.
• Kulturaren susperraldia.

Francoren Heriotza eta Ondorioak

1975eko azaroaren 20an hil zen Franco, eta 22an Juan Carlos Borboikoa errege izendatu zuten.

Frankismoaren amaiera ekarri zuten faktoreak:

• Diktadorearen heriotza.
• Oposizioaren jarduera politikoaren indartzea.
• Talde terroristak ugaritzea: ETA, FRAP eta GRAPO.
• Gobernuaren errepresioaren gogortzea: ETA eta FRAPeko 11 kideri heriotza zigorra ezartzea.
• Irailaren 27an ETAko bi kide (Txiki eta Otaegi) eta FRAPeko beste hiru fusilatzea, errepresioak erabat isolatuta utziz erregimena.