Frankismoaren amaiera: Krisia eta diktaduraren bukaera (1969-1975)

Frankismoaren amaiera (1969-1975)

Laugarren eta azken aldi honek 60ko hamarkadaren amaieratik diktadorearen heriotza arte iraun zuen, 1975era arte. Amaiera horretan, sistemak krisi orokorra izan zuen, esparru politikoan nahiz ekonomikoan eragin handia izan zuena.

Erregimen frankistaren krisia

1969an, Francoren osasun kaskarra zela eta, Joan Karlos Borboikoa errege izendatu zuten eta Carrero Blanco erregimeneko lehendakariorde. 1973an, Carrero Blancok gobernuburu funtzioak hartu zituen, diktadurarekin jarraitu behar zuen pertsona gisa. Hala ere, 1973ko abenduaren 20an, ETAko komando batek hil zuen eta, 1974an, Arias Navarroren gobernu berria osatu zuten.

Gobernuak jarrera inmobilista hartu zuen eta gertakari nagusiak hauek izan ziren:

• ETAren atentatua Madrilgo kafetegi batean.
• Añoveros euskal gotzainarekin sortutako ika-mika, euskaldunen aldeko sermoia irakurri zuelako.
• Puig Antich anarkistaren hilketa.
• Krabelinen Iraultza Portugalen.

Gobernua berriz ere zapalkuntzaren bidera itzuli zen, eta horrek irekitzearen aldeko sektoreetako ministroek kargua uztea eragin zuen. Nazioarteari begira, egoera ez zen erregimen frankistaren aldekoa. LPEEk petrolioaren prezioa igotzeko hartutako erabakiak krisi itzela eragin zuen mundu osoko ekonomian. Zapalkuntzan oinarritutako politikari heldu zioten berriro, eta nazioartean protesta ugari sortu ziren.

Francoren heriotza eta diktaduraren amaiera

1975eko azaroaren 20an Franco hil zen. Gorteek Joan Karlos izendatu zuten Espainiako errege. Frankismoa krisian sartu zen eta zenbait faktorek ekarri zuten amaiera hori:

• Erregimenaren legeak: Francok zituen botere guztiak ez zituen ondorengorik jaso, Gorteek eta gobernuko lehendakariak baizik.
• Erregimeneko politikariak: Carrero Blanco hil ondoren, Arias Navarro Espainiako presidente aurkeztu zen.
• Egoera sozioekonomikoa: Krisi ekonomiko sakona.
• Kanpo presioa: Vatikano II. kontzilioaren bitartez presioa egin zuten.

Oposizio politikoaren antolakuntza

Bi erabaki izan ziren abiapuntu: banaketa gainditzea eta herrialde barnean jardutea. Hori jarraituz, bi erakunde politikok egin zuten lan nagusiki: PCE eta PSOE.