Fisikako Oinarrizko Kontzeptuak: Presioa, Fluidoak eta Lana
Fisikako Oinarrizko Formulak
Oinarrizko kontzeptu eta formulen laburpena:
- Presioa: P = F/S (Pa)
- Dentsitatea: d = m/v (kg/m³)
- Indar Hidrostatikoa: F = d · g · h · S (N)
- Presio Hidrostatikoa: P = d · g · h (Pa)
- Pascalen Printzipioa: F₁/S₁ = F₂/S₂
- Itxurazko Pisua: Pᵢ = P - B
- Bultzada-indarra (Arkimedes): B = dl · VM · g
Presioa eta Fluidoen Mekanika
Presioa (P)
Presioa gainazal batean aplikatutako indarraren (F) eta gainazal horren azaleraren (S) arteko zatidura da: P = F/S. Non P presioa, F indarra eta S azalera diren.
Pascal (Pa)
Pascal bat newton bateko indar batek metro karratu bateko azaleran egiten duen presioa da. 1 Pa = 1 N/m².
Fluidoak
Beren fluidotasuna edo jariatzeko ahalmena dela medio, fluidoak kanaletatik eta zuloetatik jaria daitezke, eta sartuta dauden ontziaren formara egokitzen dira.
Konprimagarritasuna
Konprimagarritasuna gasek presioaren eraginpean beren bolumena murrizteko duten propietatea da.
Fluidoen eta Solidoen Ezaugarriak
- Solidoak: Ez dira jariatzen, konprimaezinak dira. Ondorioz, forma finkoa eta bolumen konstantea dute.
- Likidoak: Jaria daitezke, konprimaezinak dira. Ondorioz, forma finkorik ez, baina bolumen konstantea dute.
- Gasak: Jaria daitezke, konprimagarriak dira. Ondorioz, forma finkorik ez eta bolumen konstantea ez dute.
Dentsitatea (d)
Gorputz baten dentsitatea gorputzaren masaren (m) eta bolumenaren (v) arteko zatidura da: d = m/v.
Presio Hidrostatikoa
Likido batek bere barruko edozein puntutan egiten duen presioa da. Formula: P = d · g · h. Hau fluidoaren estatikaren oinarrizko printzipioa da.
Pascalen Printzipioa
Likido baten puntu batean aplikatutako presioa intentsitate berberarekin eta norabide guztietan transmititzen da: P₁ = P₂ edo F₁/S₁ = F₂/S₂.
Itxurazko Pisua
Likido baten barruan dagoen gorputzaren itxurazko pisua (Pᵢ) pisu errealaren (P) eta bultzada-indarraren (B) arteko kendura da: Pᵢ = P - B.
Arkimedesen Printzipioa
Gorputz bat edo bere parte bat likido batean murgilduta badago, gorputz horrek goranzko bultzada-indar bat (B) jasaten du. Indar hori gorputzak aterarazitako likidoaren pisuaren berdina da.
Formula: B = dl · VM · g. Non dl likidoaren dentsitatea eta VM solidoaren bolumen murgildua diren.
Flotazio Baldintzak
- Likidoaren dentsitatea (dl) solidoarena (ds) baino handiagoa bada: Flotatu.
- ds eta dl berdinak badira: Orekan mantendu.
- ds dl baino handiagoa bada: Hondoratu.
Presio Atmosferikoa
Atmosferak bere barru...
Lana eta Potentzia
Lana (W)
Gorputz bati indar bat (F) aplikatzen bazaio eta ondorioz gorputza zuzen desplazatzen bada indarraren norabide eta noranzko berean, lana indarraren eta desplazamenduaren (S) arteko biderkadura da: W = F · S.
- Unitatea: J (Joulea)
- W = Lana; F = Indarra; S = Desplazamendua
Potentzia (P)
Egindako lanaren (W) eta horretarako erabilitako denboraren (t) arteko zatidura da: P = W/t.
- Unitatea: W (Watt)
- P = Potentzia; W = Lana; t = Denbora