Fisika Optikoa eta Elektromagnetismoa: Oinarrizko Kontzeptuak

Uhinak eta Optika

Uhina: perturbazio baten bidez burututako energiaren transmisioa, materiarik garraiatu gabe. Izaera ez-berdina duten bi ingurune banatzen dituen gainazalera heldu denean, energiaren zati bat itzuli eta bestea igaro egiten da.

Uhin geldia

Uhin geldia: norabide berean, kontrako noranzkoan eta amplitude eta maiztasun berdina duten bi uhinen interferentziatik sortzen da. Ingurunearen muturrean islatzen direnean sortzen da.

Gainezarmena: ingurune batean hedatzen diren bi uhinen energia-aldi bera jasaten duen bibrazioaren batura da.

Sabela: jatorrizko Ax2 amplitudez bibratzen duen puntua da.

Nodoa: geldirik dagoen puntua da.

Lupa

Lupa: lente konbergentea da, objektu handiagoa ikusteko erabiltzen dena (objektua fokuaren barnean, lentearen fokua baino gertuago kokatuta).

Handipena: A = φ(lupa)/φ0(X lupa) den erlazioa da, non φ angelu bisuala den. Handipena 0,25/f da.

Argazki kamera

Argazki kamera: irudi erreal eta alderantzizkoa sortzen duen sistema optikoa da. Objektiboak (2F+) irudi txiki bat sortzen du.

Giza begia

Giza begia: dioptria esferiko bat eta lente bat (korneak eta kristalinoak osatua) dituen sistema optiko konbergentea da. Irudi erreala eta alderantzizkoa sortzen du.

• Irisa: argiaren sarrera erregulatzen du. Irekidura zirkular bat du (begi-ninia).
• Kristalinoa: lente konbergentea da, atzean dagoena. Muskulu zilliarrei esker, bere kurbadura (konbergentzia) alda dezake.
• Erretina: argiak erretina (atzeko parea) erasotzen du. Bertako zelula fotosentsibleek informazioa garunera bidaltzen dute nerbio optikoaren bidez.

Indar kontserbakorrak eta energia

Ere kontserbakorra: W lanak hasierako eta amaierako puntuen menpe dago (X ibilbidea). W = Ep_a − Ep_b = −ΔEp. Ibilbide itxian, W = 0 da. Gorputz batean eragiten duten F indar guztiak kontserbakorrak badira, Em = kte. betetzen da.

Magnetismoa eta elektromagnetismoa

Ampere legea: bi korronte paraleloen arteko elkarrekintzatik abiatuta, korronteen intentsitatea (I) neurtzeko SI unitatea definitzen du.

Biot-Savart legea: korronte-elementu batek sortutako B eremu magnetikoa zehazten du. μ permeabilitate magnetikoa proportzionaltasun-konstantea da.

Indukzio elektromagnetikoa

Indukzio elektromagnetikoa: zirkuitu bat zeharkatzen duten indukzio magnetikoaren lerro kopurua aldatzean, korronte elektrikoak sortzen dira.

Lenzen legea: zirkuituan induzitutako korrontea sortzen duen Φ fluxu magnetikoaren aldakuntzaren kausaren aurkakoa den noranzkoan sortzen da.

Faradayren legea: zirkuituan induzitutako indar elektromotorea (ε) zirkuitu horretan sortutako Φ fluxu magnetikoaren aldakuntza-abiadura berdina da, baina kontrako zeinuarekin: ε = −dΦ/dt.

Sorgailu elektrikoak

Sorgailu elektrikoa: energia mota jakin bat energia elektriko bihurtzen duen gailua da, korronte elektriko jarraitua (dinamoa) edo alterno (alternadorea) sortzen duena.

Alternadorea: iman iraunkorrek sortutako B eremu uniformean, era mekanikoan eta ω abiadura konstantean biratzen den espira laua da. Espira B eremuan biratzean, Φ fluxu magnetikoa aldatzen da eta, ondorioz, ε indar elektromotorea induzitzen da espiran. Horrek korronte elektrikoa induzitzen du kanpo zirkuituan.

• Φ (ω konstantean biratzen)
• Φ (N espira)
• ε
• I (Ohmen legearen arabera)