Filosofiaren Adarrak, Metodoak eta Mundu Ikuskerak
Etika: Arau moralak aztertzen ditu, bai eta haien oinarria, baliozkotasuna eta unibertsaltasuna.
Epistemologia: Ezagutzaren teoria ere esaten zaio.
Logika: Hizkuntzaren bidez adierazitako arrazoibideez arduratzen da. Era berean, arrazoibide bat ongi eraikita noiz dagoen zehazten du.
Estetika: Edertasuna eta arteari buruzko hausnarketa.
Metafisika: Baden edo existitzen den guztiaren propietateak aztertzeaz arduratzen da.
Politika: Antolamendu politikoen zilegitasunaz eta justizia printzipioez arduratzen da.
Teodizea: Jainkoari buruz dugun ezaguera arrazoian oinarriturik edo bere ezaugarriak azaltzeko arloa.
Filosofiaren Eskolak
- Positibismoa: Comte
- Analitikoa: Russell
- Bitalismoa: Montessori
- Existentzialismoa: Heidegger, Sartre
- Estructuralismoa: Levi-Strauss, Foucault
Mitoa eta Logos
Mitoa: Gizakia ingurunea ulertzeko, natura azaldu, eboluzio kulturala, hil ondoren...
Logos: Filosofia mitologikotik aldendu, zentzumenen bidez jasotako datuak azaldu legeen bidez. Arrazionala, Sistematikoa ordenatu, Kritikoa
Zientziaren Eboluzioa
Zientzia (Aristoteles): Filosofia beharrezkoa, unibertsala, irakasgarria, egia.
Zientzia (gaur egun): Natura menperatu, egia, metodoak, esperimentazioa-matematizazioa.
Metodo Zientifikoak
Zientzia Formalen Metodoa
Zuzentasuna, osotasuna.
Natura Zientzien Metodoa
Legeak, teoriak, esakuneak.
Metodo Hipotetiko-Deduktiboa
- Arazoa proposatu
- Hipotesiak matematikoki formulatu
- Deduzitutako ondorioak
- Egia-faltsua → legea
Zientziak Ulertzeko Moduak
- Enpiriko analitikoa
- Hermeneutika
- Kritiko arrazionala
Metodoa
- Kuantitatiboa
- Kualitatiboa
Filosofo Garrantzitsuak
K. Popper: Falsatu daitekeena berretsi egiten da, teoriak ez dira → tautologia, kontraesanak, metafisika.
T. Kuhn: Zientzia ez da neutroa, paradigma, ikuspuntu aldaketak, zientzia iraultza heldu arte.
Feyerabend: Ez dago egiarik, ezeptikoa, anarkia epistemologikoa.
Popperrek esan zigun ezinezkoa dela erabat egiaztatzea edozein teoria zientifiko.
Kuhnek, bestalde, azpimarratu zuen paradigma zientifiko bakoitzak errealitatearen interpretazio jakin bat ematen digula, eta ezin dugula esan batzuk besteak baina zuzenagoak direla. P. Feyerabenek, aldiz, metodo zientifiko bera jarriko du zalantzan.
Mundu Ikuskerak
Mundu ikuskerak: KOSMOLOGIA (ordena-legeak), KOSMOGONIA (mito-erlijio), KOSMOBISIOA (hipotesi-teoria)
Kosmobisio teleologikoa: Aristoteles, Muga espazialak, beti existituko, Unibertsoaren erdian lurra (Geozentrikoa)
Kosmobisio mekanizista: Koperniko (Heliozentrismoa), Galileo, Newton, DETERMINISMOA
Gaur egun kosmobisioa: erlatibitatea, kuantika