Ezagutza Filosofia: Giza Ezagutza, Teoriak eta Egiaren Auzia

1. Giza Ezagutza

Zentzumenezko Ezagutza

(Barnekoak eta kanpokoak)

• Sentsazioak: Kualitatiboak, hautakorrak, ez dira estimuluen kopia zehatza, ez dute ezagutzaren lehen maila adierazten.
  • Hiru fasetan: Kitzikapena, eroapena eta erantzuna.
• Pertzepzioak: Mundua osatzen duten eta zentzumenak kitzikatzen dituzten objektu hautemangarriak.

Ezagutza Arrazionala eta Adigarria

(Arrazoimenaren gaitasuna, sinbolo abstraktuak sortu eta kontzientzia-maila behar du)

• Kontzientzia zuzena eta erreflexua.
• Adimen Arrazionala: Funtzio praktikoak eta teorikoak.

Pentsamendu Abstraktuak

• Kontzeptuak
• Judizioak (Egiazkoa, faltsua, analitikoa eta sintetikoa)
• Arrazoiketak (Deduktiboa eta induktiboa)

2. Ezagutzaren Teoria Filosofikoak

Greziakoa (K.a. IV. mendea)

• Sofistak (Eszeptikoak)
• Sokrates (Definizio unibertsala)
• Platon (Doxa eta Episteme)
• Aristoteles (Zentzumenak eta arrazoimena)

Aro Modernoa (XVII-XVIII. mendeak)

• Arrazionalismoa (Descartes)
• Enpirismoa (Locke eta Hume)
• Idealismo Transzendentala (Kant)

Garaikidea (XIX-XX. mendeak)

• Idealismoa
• Neopositibismo Logikoa (Vienako Taldea)
• Arrazionalismo Kritikoa

3. Egiaren Auzia

Egiaren Interpretazio Filosofikoak

• Egokitzapenaren Irizpidea: Aristoteles, Tomas Akinokoa, L. Wittgenstein eta B. Russell.
• Ebidentziaren Irizpidea: Descartes.
• Koherentziaren Irizpidea.
• Ikuspuntuaren Irizpidea: Ortega y Gasset, Nietzsche.

Egiaren Balioa

• Eszeptizismoa: Pirron Eliskoa, Gorgias.
• Errealismoa: Xaloa, absolutua eta kritikoa.
• Erlatibismoa:
  • Subjektibista (Protagoras)
  • Soziala (Durkheim)
  • Kulturala (Spengler)

4. Ezagutza Zientifikoa

Ezaugarriak

Arrazionala, objektiboa, sistematikoa, metodikoa eta egiaztagarria.

Motak

Formalak eta enpirikoak.

Metodoak

• Induktiboa (Aristoteles)
• Zientzia Formalen Hipotetiko-Deduktiboa (Galileo Galilei)
• Hermeneutikoa

Loturak

Zientzia, Teknologia eta Teknozientzia

• Zientzia: Zientzia hutsa.
• Teknologia: XX. mende erdialdea (Zientzia aplikatua).
• Teknozientzia: Gaur egun (Mundua eraldatzeko ekintzak ezagutza zientifikoan oinarrituak).