Existentzialismoa XX. mendean: Ezaugarriak, Jatorria eta Korronteak

Existentzialismoa XX. mendean

Existentzialismoak XX. mendeko testuinguruari erantzuten dio. Bertan, existentziaren betiko arazoek gaurkotasun handia hartzen dute. Giza duintasuna berreskuratzen saiatzen da. Existentzialismoak adierazten duena:

1. Fisikoki eta moralki urratutako Europaren historia.
2. Ideal ilustratuen eta aurrerabidean duten konfiantzaren porrota.
3. Askatasuna galdu duen gizateria bat eta antropologia berri bat: gizabanako hautsia, bere oinarrietaraino mugitua, bere esentzia bakarra existentzia absurdo eta heriotzara lotua.

Berehalako jatorriak:

• Friedrich Nietzsche: Bizitzaren errealitate tragikoaren aldarrikapena eta botere-nahimena, gizaki berri, sortzaile eta aske baten pizgarri gisa.
• Edmund Husserlen fenomenologia: Subjektuaren kontzientzian jarriko du fokua bere fenomenologiarekin.
• Søren Kierkegaard:
  1. Norbanakoaren esperientzia subjektiboaren errebaleorizazioa: «Ez zait heriotza interesatzen, baizik eta nire heriotza».
  2. Existentziari lehentasuna, esentziari baino.
• Martin Heidegger: Orainaldian existitzen hasten da amets batetik esnatu izan balitz bezala, mundura jausita dagoelako. Aldi berean, iraganaren menpe dago. Azkenik, bere bizitza etorkizunera proiektatu dezake bi modutan:
  1. Bizitza ez-autentikoa: Existentzia anonimoa, heriotza saihestu nahian. Gizakia gauza materialek xurgatua eta zorabiatua bizi da.
  2. Posibilitatez betetako bizitza autentikoa: Gizakia heriotzarako izakia dela ohartzen denean, gauzekiko eta besteekiko harremanak loratu egiten dira, heriotzaren saihetsezintasunaren argitan. Beraz, heriotza ez da «gertaera» bat, baizik eta «existentzialki ulertu beharreko fenomenoa». Hori onartzeak bizitza autentikoaren berezko larritasuna dakar.

Korronteak

Ezaugarri komunak erakutsi arren, korronte horren barruan desberdintasun sakonak daude:

1. Erlijiosoa: Errealitateari zentzua aurkitzen diote erlijiotasunean.
2. Ateoa: Heriotzarekiko antsietateari aurre egiten dio, Jainkoak salbatzeko itxaropenera jo gabe.

Azkenik, existentzialismoa, Bigarren Mundu Gerratik aurrera, alor hauetara hedatu zen: literatura, artea, zinema, antzerkia.