Euskal Herriko Industrializazioa: Bizkaia eta Gipuzkoa
Euskal Herriko Industrializazioa: Ezaugarriak
Euskal Herriko industrializazioak ezaugarri bereziak izan zituen:
- Garapen azkarra: Estatuko gainerako lurraldeekin alderatuta azkarra izan zen, baina Europarekiko berantiarra.
- Bizkaiaren nagusitasuna: Siderurgia izan zen sektore nagusia.
- Mendekotasuna: Espainiako merkatuaren eta kanpoko eskulanaren menpe egon zen.
- Desberdintasun soziala: Mozkinak burges talde txiki baten esku geratu ziren.
Bizkaiko Siderurgia
Barne eta kanpo faktoreak
Siderurgiaren arrakasta faktore estrategikoen ondorio izan zen:
- Barne faktoreak: Kokaleku estrategikoa, burdinolen presentzia eta kalitatezko burdina.
- Kanpo faktoreak: 1856an Bessemer bihurgailua asmatu zen. Hematitea Ingalaterrara esportatu eta Galestik ikatza inportatu zen.
Prozesua eta ondorioak
1841ean Boluetako Santa Ana sortu zen eta 1857an Banco Bilbao. 1882an Altos Hornos de Bilbao eratu zen, eta 1894an Liga Vizcaina de Productores, barne merkatua monopolizatuz. Ondorioz, Nerbioi eskualdean burgesia indartu zen eta Ezkerraldean langileak pilatu ziren, nazionalismoaren sorrera bultzatuz.
Beste sektore batzuk
- Ontzigintza: XIX. mende bukaeran hazi zen, burdin esportazioari eta kolonietatik itzulitako kapitalari esker.
- Sektore elektrikoa: Bilboko burgesiak bultzatuta, 1901ean Hidroelektrica Iberica sortu zen.
Gipuzkoako Industrializazioa
Gipuzkoan eredu desberdina jarraitu zen:
- Ezaugarriak: Dibertsifikazioa, industria txiki eta ertainak, eta kontzentrazio faltak markatua.
- Papergintza: Oria ibaiaren inguruan garatu zen (La Esperanza, 1814; Papelera Española).
- Metalurgia: Deba bailaran garatu zen, Eibarko armagintza nabarmenduz. Lehen Mundu Gerraren ostean, bizikletak eta josteko makinak ekoizten hasi ziren.
Ondorio orokorrak
Mende amaieran industrializazioa bizkortu egin zen. 1920tik aurrera kooperatibak sortzen hasi ziren. Gainerako probintzietan industrializazioa berantiarragoa izan zen, 1950-1960 artean indartuz erakunde ofizialen bultzadarekin.